HvJ EU, 09-04-2014, nr. C-225/13

Artikel 7, lid 1, van richtlijn 75/442 bepaalt:

Punt 18 van de considerans van richtlijn 1999/31/EG van de Raad van 26 april 1999 betreffende het storten van afvalstoffen (PB L 182, blz. 1), zoals gewijzigd bij richtlijn 2011/97/EU van de Raad van 5 december 2011 (PB L 328, blz. 49; hierna: ‘richtlijn 1999/31’), luidt als volgt:

Punt 26 van de considerans van richtlijn 1999/31 is in de volgende bewoordingen gesteld:

Artikel 1 van deze richtlijn heeft als opschrift ‘Algemene doelstelling van de richtlijn’ en bepaalt in lid 1:

Artikel 8 van de richtlijn, ‘Vergunningsvoorwaarden’, bepaalt:

Artikel 14 van de richtlijn, ‘Bestaande stortplaatsen’, luidt:

Artikel 18 van richtlijn 1999/31 heeft als opschrift ‘Implementatie’ en bepaalt in de eerste alinea van lid 1:

Punt 1 van bijlage I bij deze richtlijn luidt als volgt:

Artikel 2 van richtlijn 2001/42 bepaalt:

Artikel 13 van die richtlijn luidt:

Het decreet van het Waalse Gewest van 27 juni 1996 betreffende de afvalstoffen (Belgisch Staatsblad van 2 augustus 1996, blz. 20685), zoals laatstelijk gewijzigd bij het decreet van het Waalse Gewest van 16 oktober 2003 (Belgisch Staatsblad van 23 oktober 2003, blz. 51644; hierna: ‘decreet van 1996’), bevat een artikel 24, waarvan de paragrafen 1 en 2 luiden:

Artikel 25, § 2, eerste lid, van het decreet van 1996 bepaalt:

De Waalse regering is overeenkomstig paragraaf 1 respectievelijk paragraaf 2 van artikel 24 van het decreet van 1996 overgegaan tot vaststelling van het Waalse afvalstoffenplan ‘Horizon 2010’ op 15 januari 1998 (Belgisch Staatsblad van 21 april 1998, blz. 11806) en van het plan van de centra voor technische ingraving op 1 april 1999 (Belgisch Staatsblad van 13 juli 1999, blz. 26747). Het plan van de centra voor technische ingraving is op 13 juli 1999 in werking getreden.

Artikel 70 van het decreet van 1996 luidt:

Met de tweede en de derde vraag, die eerst en gezamenlijk moeten worden behandeld, wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 2, sub a, van richtlijn 2001/42 aldus moet worden uitgelegd dat als een plan of programma in de zin daarvan kan worden aangemerkt een nationale wettelijke bepaling als die in het hoofdgeding, waarin, in afwijking van de regel dat geen centra voor technische ingraving kunnen worden vergund buiten de locaties die worden genoemd in het krachtens artikel 7 van richtlijn 75/442 vereiste afvalbeheersplan, is vastgelegd dat centra voor technische ingraving die vóór de inwerkingtreding van dat plan zijn vergund, na de inwerkingtreding nieuwe vergunningen kunnen krijgen voor dezelfde percelen. In voorkomend geval wenst de verwijzende rechter te vernemen of een dergelijk plan of programma voldoet aan de in richtlijn 2001/42 genoemde milieuvoorschriften.

Bij gebreke van aanwijzingen in het verwijzingsarrest dat de rechter bij wie het geding aanhangig is, voor de beoordeling van de rechtmatigheid van het bestreden besluit moet uitgaan van de datum waarop hij uitspraak doet, dient evenwel te worden vastgesteld dat richtlijn 2001/42 niet van toepassing is op het hoofdgeding aangezien zowel de in het hoofdgeding aan de orde zijnde vergunning van 18 december 2003 als het ministerieel besluit van 10 mei 2004 tot bekrachtiging daarvan, zijn vastgesteld vóór het verstrijken van de omzettingstermijn van de richtlijn (zie naar analogie arrest Commune de Braine-le-Château e.a., C-53/02 en C-217/02, EU:C:2004:205, punt 45).

In die omstandigheden hoeven de tweede en de derde vraag van de verwijzende rechter niet te worden beantwoord.

Met zijn eerste vraag wenst de verwijzende rechter te vernemen of artikel 7, lid 1, van richtlijn 75/442 aldus moet worden uitgelegd dat als een afvalbeheersplan in de zin daarvan kan worden aangemerkt een nationale wettelijke bepaling als die in het hoofdgeding, waarin, in afwijking van de regel dat geen centra voor technische ingraving kunnen worden vergund buiten de locaties die worden genoemd in het krachtens dit artikel vereiste afvalbeheersplan, is vastgelegd dat centra voor technische ingraving die vóór de inwerkingtreding van dat plan zijn vergund, na de inwerkingtreding nieuwe vergunningen kunnen krijgen voor dezelfde percelen.

Om te beginnen moet erop worden gewezen dat uit de aan het Hof overgelegde stukken en de antwoorden van de belanghebbenden op de schriftelijke vraag die het Hof hun overeenkomstig artikel 61, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof heeft gesteld, blijkt dat de standpunten omtrent de reikwijdte van de in het hoofdgeding aan de orde zijnde bepaling aanzienlijk uiteenlopen, met name omtrent de vraag of op grond daarvan kan worden afgeweken van de ruimtelijke planning die voortvloeit uit het plan voor het beheer van de centra voor technische ingraving van de lidstaat, teneinde over te gaan tot verlenging van de vergunning voor de exploitatie van stortplaatsen waarvoor bij de inwerkingtreding van dat plan reeds een vergunning was verleend. Volgens een aantal bij het Hof ingediende opmerkingen is dat namelijk niet het geval omdat deze bepaling slechts betrekking heeft op bestaande stortplaatsen die als zodanig worden genoemd in dat plan.

Het staat dus aan de verwijzende rechter om in de bij hem aanhangige zaken bij de uitlegging van het nationale recht de precieze reikwijdte daarvan te bepalen.

Dienaangaande zij eraan herinnerd dat overeenkomstig artikel 7, lid 1, eerste alinea, van richtlijn 75/442 de bevoegde instanties van de lidstaten zo spoedig mogelijk een of meer plannen voor het beheer van afvalstoffen dienen op te stellen om de in de artikelen 3 tot en met 5 van die richtlijn vermelde doelstellingen te verwezenlijken. Volgens hetzelfde lid betreffen deze plannen met name de soort, hoeveelheid en oorsprong van nuttig toe te passen of te verwijderen afvalstoffen, de algemene technische voorschriften, alle speciale bepalingen voor bijzondere afvalstoffen en de locaties of installaties die geschikt zijn voor de verwijdering.

Hieruit volgt dat een nationale wettelijke bepaling als die in het hoofdgeding, voor zover daarmee uitsluitend wordt beoogd vast te leggen dat, in afwijking van het gemene recht, voor de exploitatie van stortplaatsen waarvoor bij de inwerkingtreding van het afvalbeheersplan in de betrokken lidstaat reeds een vergunning is verleend, een vergunning kan worden afgegeven voor dezelfde percelen, ook al staan die percelen niet vermeld in dat plan, op zich niet kan worden aangemerkt als een samenhangend en gestructureerd systeem ter verwezenlijking van die aan een afvalbeheersplan in de zin van artikel 7, lid 1, van richtlijn 75/442 ten grondslag liggende doelstellingen (zie in die zin arrest Commissie/Griekenland, C-387/97, EU:C:2000:356, punt 76).

Evenwel blijkt uit vaste rechtspraak van het Hof dat het feit dat de verwijzende rechter bij de formulering van een prejudiciële vraag slechts heeft verwezen naar bepaalde voorschriften van het Unierecht, er niet aan in de weg staat dat het Hof deze rechter alle uitleggingsgegevens verschaft die nuttig kunnen zijn voor de beslechting van de bij hem aanhangige zaak, ongeacht of deze al dan niet in zijn vragen worden genoemd. Het staat in dit verband aan het Hof om uit alle door de nationale rechter verschafte gegevens, met name uit de motivering van de verwijzingsbeslissing, de elementen van Unierecht te putten die, gelet op het voorwerp van het geschil, uitlegging behoeven (zie in die zin met name arrest Texdata Software, C-418/11, EU:C:2013:588, punt 35 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Tegen die achtergrond dient ook te worden nagegaan of artikel 8 van richtlijn 1999/31, dat van toepassing is op de feiten in het hoofdgeding, zich verzet tegen een nationale wettelijke bepaling als die welke door de verwijzende rechter is genoemd.

In dit verband moet erop worden gewezen dat uit artikel 8, sub a en b, van richtlijn 1999/31 blijkt dat een vergunning voor de exploitatie van een stortplaats slechts kan worden verleend indien het stortplaatsproject verenigbaar is met het afvalbeheersplan als bedoeld in artikel 7, lid 1, van richtlijn 75/442.

Krachtens artikel 14 van richtlijn 1999/31 geldt er een afwijkende overgangsregeling voor stortplaatsen ‘waarvoor een vergunning is verleend of die op het tijdstip van de omzetting [daarvan] in nationaal recht reeds in gebruik zijn’, welke omzetting uiterlijk op 16 juli 2001 moest plaatsvinden.

Uit die overgangsregeling volgt namelijk dat slechts sprake kan zijn van voortzetting van de exploitatie van die stortplaatsen als zij ten laatste binnen acht jaar na 16 juli 2001 voldoen aan de nieuwe milieuvoorschriften van artikel 8 van richtlijn 1999/31, met uitzondering van de voorschriften van bijlage I, punt 1, bij deze richtlijn. Die uitzondering heeft echter juist betrekking op de voorschriften betreffende de locatie van de stortplaats.

Op grond van artikel 14 van richtlijn 1999/31 kan de exploitatie van een stortplaats waarvoor een vergunning is verleend of die ten tijde van de omzetting van die richtlijn door de lidstaat reeds in gebruik is, dus worden voortgezet en kan dus sprake zijn van nieuwe vergunningen, een en ander indien is voldaan aan de andere in artikel 14 opgenomen voorwaarden, ook al staat de stortplaats niet vermeld op de lijst van plaatsen die in het overeenkomstig artikel 7, lid 1, van richtlijn 75/442 vastgestelde afvalbeheersplan worden genoemd.

Derhalve verzet artikel 8 van richtlijn 1999/31 zich niet tegen een nationale wettelijke bepaling als die in het hoofdgeding, welke haar rechtsgrondslag kan vinden in artikel 14 van die richtlijn en van toepassing kan zijn op stortplaatsen waarvoor een vergunning is verleend of die op de datum van omzetting van de richtlijn reeds in gebruik zijn, mits is voldaan aan de andere in artikel 14 genoemde voorwaarden, hetgeen ter beoordeling staat van de verwijzende rechter.

Gelet op het voorgaande moet op de eerste vraag worden geantwoord dat artikel 7, lid 1, van richtlijn 75/442 aldus moet worden uitgelegd dat niet als een afvalbeheersplan in de zin daarvan kan worden aangemerkt een nationale wettelijke bepaling als die in het hoofdgeding, waarin, in afwijking van de regel dat geen centra voor technische ingraving kunnen worden vergund buiten de locaties die worden genoemd in het krachtens dit artikel vereiste afvalbeheersplan, is vastgelegd dat centra voor technische ingraving die vóór de inwerkingtreding van dat plan zijn vergund, na de inwerkingtreding nieuwe vergunningen kunnen krijgen voor dezelfde percelen. Artikel 8 van richtlijn 1999/31 verzet zich evenwel niet tegen een dergelijke nationale wettelijke bepaling, die haar rechtsgrondslag kan vinden in artikel 14 van die richtlijn en van toepassing kan zijn op stortplaatsen waarvoor een vergunning is verleend of stortplaatsen die op de datum van omzetting van de richtlijn reeds in gebruik zijn, mits is voldaan aan de andere in artikel 14 genoemde voorwaarden, hetgeen ter beoordeling staat van de verwijzende rechter.