Rb. Den Haag, 25-01-2024, nr. C/09/651885 / KG ZA 23-676

Het verloop van de procedure blijkt uit:

- het tussenvonnis van 4 oktober 2023 en de daarin genoemde stukken;

- de akte van de Staat, met producties 7 t/m 9;

- de antwoordakte van [eiser] ;

- het e-mailbericht van 29 december 2023 van de voorzieningenrechter aan partijen, met daarin een zittingsagenda;

- de aanvullende producties 10 t/m 12 van de Staat;

- de aanvullende producties 36 en 37 van [eiser] ;

- de op 11 januari 2024 gehouden voortzetting van de mondelinge behandeling, waarbij door beide partijen pleitnotities zijn overgelegd;

- de op zitting door de Staat overgelegde e-mail van 9 januari 2024 om 09:57 uur, die als productie 13 wordt aangemerkt;

Tijdens de zitting is vonnis bepaald op vandaag.

Op grond van de stukken en het verhandelde ter zitting wordt in dit geding van het volgende uitgegaan.

Naar aanleiding van het tussenvonnis heeft het Ministerie van Justitie en Veiligheid (hierna: het Ministerie) in een brief van 16 oktober 2023 aan the United States Department of Justice in Washington om de volgende informatie gevraagd:

“(…)

- information on the square meters of living space in the cells that mr. [eiser] will potentially be placed, both during pre-trial detention and after his conviction;

- information on the freedom of movement mr. [eiser] will have during his detention, and the amount of time spent inside and outside the cell each day, both during pre-trial detention and after his conviction;

- specific information on the activities he may participate in outside his cell, both during pre-trail detention and after his conviction.

I kindly ask you to submit this information for all four facilities mr. [eiser] may potentially reside (…)”

In een reactie van 20 oktober 2023 van de Amerikaanse autoriteiten staat onder meer het volgende:

“(…) Pretrial - Spokane County Jail

Once extradited back to the United States, Mr. [eiser] will be transported to Spokane County , Washington, and detained in the Spokane County Jail pending his trial. (…) The Spokane County Jail is a six-story building, with uniformly designed jail cells. With that being said, the square meter living space of these jail cells is roughly 6 square meters. Given the nature of his pending charge, it is likely that Mr. [eiser] will remain in his cell for all but 2 hours per day. While in his cell, Mr. [eiser] will have access to books, stationery, and most importantly electronic tablets. With these tablets, Mr. [eiser] would be able to listen to music and watch movies. These tablets also offer the ability to make phone calls and video calls to people on the outside. During his time outside of the cell, he would have the opportunity to congregate with other inmates, exercise, play basketball, make phone calls, and watch television. When outside of his cell, his freedom of movement would only be limited to the floor or wing in which he is housed.

SCDS also oversees the Geiger Corrections Center. (…) Though unlikely given the nature of his charge, if Mr. [eiser] is eligible for placement at Geiger, he would be housed in a dorm-style cell with other inmates. The average size of one of those cells is approximately l6 square meters. The inmates at Geiger enjoy more freedom of movement. There is an outdoor area as well.

Post Conviction - Washington State Department of Corrections

If Mr. [eiser] is convicted, he will then fall under the jurisdiction of the Washington State Department of Corrections (hereinafter, DOC). (…) The DOC advised that among the three facilities mentioned in the October 16, 2023, letter: Washington State Penitentiary, Clallam Bay Corrections Center, and Airway Heights Corrections Center, the cells are relatively similar. It was difficult for DOC to be exact as it related to specific prison cells. However, DOC did advise the smallest cell size among the potential cells Mr. [eiser] may reside in, is similar to that of the Spokane County Jail or roughly 5-6 square meters. The cell sizes increase in size from there. The cells in which Mr. [eiser] would occupy would be determined based upon the classification process and would take into account similarly situated persons, medical needs, behavior components, etc

(…)

While incarcerated in DOC offers a number of programs. Like everything else in the jail/prison system, the amount and types of programming available to an incarcerated individual is determined by classification. DOC advised that they want inmates out of their cells as much as possible and in programming.

(…)

As stated previously, the State of Washington hopes to hold Mr. [eiser] accountable for his crimes against his spouse, but in no way does that accountability include a violation of his human rights. Both the jail and prison cells Mr. [eiser] would potentially reside in are well within the size allowed under federal mandates.”

In een e-mailbericht van 31 oktober 2023 hebben de Amerikaanse autoriteiten nog de volgende antwoorden gegeven op vragen van het Ministerie:

“The U.S. prosecutor provided the following answers to your questions (please see below in red). Please let us know if you need anything else.

 Your letter states there is ?roughly 6 square meters? Does this refer to one-person cells?

o Each cell in the Spokane County Jail can accommodate 2 inmates. Whether it is a one person cell or two depends on classification requirements and population needs.

 The 16 square meter cells in Geiger Corrections Center, how many people are housed in such a cell?

o There are 4 inmates in this dorm style cell. That being said, Mr. [eiser] would not be eligible for Geiger Corrections Center based upon the charge filed against him.

 The cells after conviction will be ?roughly 5-6 square meters?, does this (also) concern one-person cells?

o Washington State DOC advised that Mr. [eiser] would likely not have a solo cell, but like the Spokane County Jail, this would depend on his classification as well as the needs of the prison based on the inmate population.”

Het Ministerie heeft de Amerikaanse autoriteiten op 2 januari 2024 om aanvullende informatie verzocht. Daarbij is specifiek het volgende gevraagd:

“(…) The Court has now indicated that further additional information and guarantees are needed to come to a final decision. In light of the above-mentioned applicable legal framework and the request from the Court, we would therefore kindly ask you the following:

- information on whether the square meters of living space of each cell Mr. [eiser] might be placed in, as stated in the letter of the Spokane County PA Office of October 20, 2023, include a toilet;

- additional information on the exact amount of hours, as a minimum, Mr. [eiser] will be allowed to spend outside of his cell each day, and the conditions on which this potentially depends, both during pre-trial detention and after a possible conviction;

- a guarantee that after conviction, Mr. [eiser] will be placed in a cell with a minimum of three (3) square meters personal of living space. (…).”

Op 8 januari 2024 is vanuit the United States Department of Justice een reactie gekomen op voornoemde brief. De reactie vermeldt onder meer het volgende:

“(…) As evidenced in the enclosed communication from [Naam 2] , Senior Deputy Prosecuting Attorney for Spokane County , Washington, if Mr. [eiser] is convicted, he will then fall under the jurisdiction of the Washington State Department of Corrections (hereafter, "DOC"). According to DOC, the absolute smallest cell in the entire Washington State prison system is 4 ft. by 10 ft. When converted to the metric system, that would equate to roughly 3.72 square meters of living space. Therefore, Mr. [Naam 2] states in his letter that "based on the information provided to this prosecutor from Washington State DOC, the State of Washington guarantees that, if convicted, Mr. [eiser] will be placed in a cell with a minimum of three (3) square meters of personal living space, potentially impacted only by brief, exceptional circumstances (such as relating to medical or security needs).”

Bij voornoemde brief van 8 januari 2024 is een brief van 5 januari 2024 van de Senior Deputy Prosecuting Attorney van Spokane County PA Office gevoegd. Daarin is onder meer de volgende informatie opgenomen:

“(…) Pretrial - Spokane County Jail

As discussed in previous letters, the pretrial detention of Mr. [eiser] will occur at the Spokane County Jail. The Spokane County Jail is a six-story building, with uniformly designed jail cells. Each jail cell is roughly 6 square meters in size, which includes a toilet.

Again, given the nature of his pending charge, it is likely that Mr. [eiser] will remain in his cell for all but 2 hours per day. This will ultimately be determined once Mr. [eiser] is classified. However, to reiterate, Mr. [eiser] will not be sitting in an isolated cold, dark cell while awaiting trial. In fact, while in his cell, Mr. [eiser] will have access to books, stationery, and most importantly electronic tablets. With these tablets, Mr. [eiser] would be able to listen to music and watch movies. These tablets also offer the ability to make phone calls and video calls to people on the outside. During his time outside of the cell, he would have the opportunity to congregate with other inmates, exercise, play basketball, make phone calls, and watch television. When outside of his cell, his freedom of movement would only be limited to the floor or wing in which he is housed.

Post Conviction- Washington State Department of Corrections

If Mr. [eiser] is convicted, he will then fall under the jurisdiction of the Washington State Department of Corrections (hereinafter, DOC). In response to the most recent request, I again contacted the administrators at DOC which I had previously spoken with regarding Mr. [eiser] . Housing placement is determined through classification. (…)

The DOC advised that among the three facilities mentioned in the October 16, 2023, and January 2, 2024, letters: Washington State Penitentiary, Clallam Bay Corrections Center, and Airway Heights Corrections Center, the cells are relatively similar. The DOC official advised the absolute smallest cell in the entire Washington State prison system is 4 ft. by 10 ft. When converted to the metric system, that would equate to roughly 3.72 square meters of living space. The cell sizes increase in size from there. Mr. [eiser] would be able to request DOC to look at his specific housing situation, as he deemed necessary. (…)

In response to the specific request for a "guarantee that after conviction, Mr. [eiser] will be placed in a cell with a minimum of three (3) square meters personal living space," the administrator at DOC advised this request "would be an accurate statement." She advised that given the size of the prison cells in the DOC system, this would not be an issue to accommodate, except for brief, exceptional circumstances (e.g. medical or security needs). If Mr. [eiser] , or any inmate, is moved to a smaller, non-conforming housing area, the duration would only be for as long as it takes that current situation to stabilize. It is not the DOC's practice to keep inmates in non-conforming housing areas and every effort would be taken to ensure that Mr. [eiser] is housed appropriately, given his classification needs.

The personal living space of an inmate in the Washington State DOC system includes a bunk, a separate sitting spot, a desk or small table for writing, and a storage locker for personal items. Mr. [eiser] would be afforded all of this in whatever cell he is placed in. Again, this would be greater than three square meters in space. Mr. [eiser] will also have a toilet in his personal cell or in a common area if he is housed in a dormitory style cell pod. In a dormitory style cell, he would still have his own separate personal living space, including the items listed above.

The amount of time Mr. [eiser] would be allowed outside of his cell is different in DOC than it is at the county jail. Mr. [eiser] would have more control over his personal schedule. In essence, he would have a certain degree of free choice. The Washington State DOC highly encourages incarcerated individuals to enter into programming, treatment, self-help groups, educational and vocational activities. (…) DOC advised that they want inmates out of their cells as much as possible and in programming. (…)

Conclusion

As stated previously, the State of Washington hopes to hold Mr. [eiser] accountable for his crimes against his spouse, but in no way does that accountability include a violation of his human rights. As such, based on the information provided to this prosecutor from Washington State DOC, the State of Washington guarantees that, if convicted, Mr. [eiser] will be placed in a cell with a minimum of three (3) square meters of personal living space, potentially impacted only by brief, exceptional circumstances (such as relating to medical or security needs). (…)”

Op 9 januari 2024 heeft het Ministerie nog een e-mailbericht gestuurd aan the United States Department of Justice met de volgende inhoud:

“Thank you again for the provided information. As discussed briefly during our meeting yesterday, we expect the judge might ask clarification on the following:

 If the smallest cell is 3.72 square meters, does this indeed concern a one-person cell? If so, what is the minimum size of a two-person cell?

 If, as stated in your letters forwarded yesterday, Mr. [eiser] will after conviction be placed in a cell with a minimum of 3 square meters personal living space, how does this relate to the letter of October 20, 2023, which stated that the smallest cell among the cells Mr. [eiser] may potentially reside in after conviction, is ?roughly 5-6 square meters?? After all, if he is potentially placed in a two-person cell of 5 square meters, the requirement of 3 square meters of personal living space would not be met.

We would be very grateful if you could provide the above-asked clarifications as soon as possible. (…)”

In twee e-mailberichten van dezelfde dag van the United States Department of Justice aan het Ministerie is daarop als volgt gereageerd:

“(…) Please find below the response from the U.S. state prosecutor. Please let us know if you need anything additional or if the prosecutor's letter need to be updated to include the additional information:

Good morning [Naam 3] ,

I can see the need for clarification. I apologize for the confusion. My original letter talked in more general terms. However, I reached out again to my contacts at Washington DOC to get more specifics. I have been advised that it is not likely that Mr. [eiser] will have his own cell, though this could change based on inmate population and classification needs.

Solo inmate cells, or a 1 man house as they are called, are usually occupied by those in restricted custody and that is where the 3.7 sq meter cell is concerned. As I have previously stated, this is the smallest cell size in all of Washington DOC. In fact, most 1 man houses are 78 square feet, which equates to 7.25 square meters.

As I stated above, it is not likely that Mr. [eiser] would have his own cell. As a result, he would be likely living in a 2 man house. There are a few different designs of those of cells. The information I was given by DOC identified three different cell dimensions. One unit is 78 square feet, or 7.25 square meters. The second is 84 square feet, or 7.80 square meters, and the third is 96 square feet, or 8.92 square meters. As you can see, each 2 man house allows for more than 3 square meters of personal living space per inmate.(…)”

“I inquired further with the state prosecutor regarding the cells in pre-trial detention as well as the October 2023 letter and the discrepancy in statements. Please find below his response. Please let us know whether anything additional is needed. I am also available for a call, if necessary.

(…)

Hi [Naam 3] ,

I spoke with both a Lieutenant and Sergeant at the Spokane County Jail and was able to confirm a couple of points regarding Mr. [eiser] 's incarceration during the pretrial phase. As I stated in my October 20, 2023 letter, the Spokane County Jail is a 6 story building with uniformly designed jail cells. To be more specific, each cell is 2 meters by 3 meters, totaling 6 square meters. Placement in specific cells is done through the classification process, taking into account medical, security, criminal history and the nature of the charges against an inmate. Given the nature of the charge Mr. [eiser] is facing, he would be placed in a single-man cell upon classification and entry into the Spokane County Jail.

To further explain the discrepancy in the October 20th letter, the January 5th letter and the follow up email request regarding DOC housing, the explanation is hopefully simple. When I originally spoke with an administrator with Washington DOC, I was advised that each cell in the DOC was about 5-6 square meters in size. That was the information I relayed on Oct. 20th . I was then asked to clarify specifics as it related to personal living space. As a result of that request, I inquired further about the cell dimensions and I received more specific information, which I shared. Early on in these requests, I was working from a general information standpoint. As the requests started becoming more tailored to specific information, I also inquired about the specifics in the hopes of providing the exact information being requested by the Dutch authorities.”

Termijnoverschrijding

De Staat heeft na een daartoe gedaan verzoek (onder meer) op 20 en 31 oktober 2023 nadere informatie gekregen van de Amerikaanse autoriteiten. Deze informatie heeft de Staat op 6 november 2023 bij akte na tussenvonnis overgelegd als producties 7 tot en met 9. [eiser] stelt zich op het standpunt dat de akte van de Staat te laat is ingediend, dat niet duidelijk is hoe het contact tussen de Staat en de Amerikaanse autoriteiten is verlopen en welke concrete vragen de Staat aan de Amerikaanse autoriteiten heeft gesteld. [eiser] verzoekt de voorzieningenrechter dan ook om de producties 7 tot en met 9 van de Staat buiten beschouwing te laten indien de Staat hier geen duidelijkheid over geeft. Ter zitting heeft de Staat een e-mailbericht van 9 januari 2024 van de Staat aan de Amerikaanse autoriteiten overgelegd (productie 13). De Staat stelt dat daarmee alle correspondentie met de Verenigde Staten met [eiser] is gedeeld en dat er geen contacten zijn geweest waar [eiser] niet van op de hoogte is. De Staat heeft verder toegelicht dat de concrete vragen die de Staat in oktober 2023 aan de Amerikaanse autoriteiten heeft gesteld reeds uit productie 9 blijken.

Vooropgesteld wordt dat het belang van [eiser] erin is gelegen dat hij, zoals hij zelf ter zitting aangaf, beschikt over alle correspondentie tussen de Staat en de Amerikaanse autoriteiten, zodat hij zich adequaat kan verweren. Gelet op de onweersproken stellingen van de Staat ter zitting, moet worden aangenomen dat [eiser] de volledige beschikking heeft over de correspondentie tussen de Staat en de Amerikaanse autoriteiten die ziet op het uitleveringsverzoek. Nu [eiser] door de Staat volledig is geïnformeerd en voldoende tijd heeft gehad om die informatie mee te nemen in zijn standpunt, is hij door de termijnoverschrijding van een paar dagen niet in enig (proces)belang geschaad. De producties 7 tot en met 9 van de Staat worden daarom toegelaten.

Detentieomstandigheden

Bij tussenvonnis van 4 oktober 2023 heeft de voorzieningenrechter overwogen dat het, gelet op de toen beschikbare informatie, niet mogelijk was om een inhoudelijke beoordeling te maken ten aanzien van de detentieomstandigheden in de gevangenis(sen) waar [eiser] na uitlevering zowel vóór als na een mogelijke veroordeling terechtkomt. De Staat is daarom in de gelegenheid gesteld om nadere informatie op te vragen bij de Amerikaanse autoriteiten. De Amerikaanse autoriteiten hebben nadere, specifiekere, informatie verstrekt.

De voorzieningenrechter zal bij de beoordeling van die informatie een onderscheid maken tussen voorlopige hechtenis (pretrial) en na een eventuele veroordeling (post conviction).

voorlopige hechtenis (pretrial)

Uit de informatie die de Staat van de Amerikaanse autoriteiten heeft gekregen, volgt dat [eiser] zijn voorarrest in Spokane County Jail (hierna: Spokane County ) zal doorbrengen. Spokane County is een gebouw met zes verdiepingen, met uniform ontworpen cellen en het aantal vierkante meters aan living space in die cellen is volgens de Amerikaanse autoriteiten ongeveer 6 m2 (zie 2.2). De cellen bevatten ook een toilet en in elke cel kunnen twee gedetineerden worden geplaatst (zie 2.3 en 2.6).

De Amerikaanse autoriteiten hebben als laatste medegedeeld dat de cellen in Spokane County twee bij drie meter groot zijn, in totaal 6 m2 en dat gelet op de aard van de aanklacht tegen [eiser] ‘he would be placed in a single-man cell upon classification and entry into the Spokane County Jail’ (zie 2.8). Partijen twisten over de vraag hoe deze laatste zin moet worden opgevat. De Staat meent dat hiermee wordt toegezegd dat [eiser] alleen op cel wordt geplaatst. [eiser] betwist dat. Volgens [eiser] is voor de beantwoording van de vraag of hij alleen op cel wordt geplaatst ook relevant de behoefte van de bevolking (population needs). [eiser] verwijst in dit verband naar het e-mailbericht van 31 oktober 2023 van de Amerikaanse autoriteiten (zie 2.3). [eiser] voert aan dat de factor van population needs problematisch is, omdat volgens hem sprake is van overbevolking in Spokane County . De kans dat [eiser] een cel voor zichzelf krijgt is daarmee nihil, aldus [eiser] .

De voorzieningenrechter volgt [eiser] hierin niet. De Amerikaanse autoriteiten hebben in hun laatste bericht aan de Staat erkend dat de verstrekte informatie aanvankelijk algemeen van aard was en dat, naarmate concretere vragen werden gesteld, specifieke en meer op [eiser] toegespitste informatie beschikbaar kwam. Hoewel juist is dat op sommige punten kleine discrepanties bestaan in de door de Amerikaanse autoriteiten verstrekte informatie, wat de Staat ook erkent, moet naar het oordeel van de voorzieningenrechter worden uitgegaan van de juistheid van de laatst beschikbare, specifiek op de situatie van [eiser] toegesneden informatie. Uit die informatie volgt dat bij de plaatsing van een gedetineerde in een specifieke cel rekening wordt gehouden met de medische situatie, de veiligheid, de criminele achtergrond van een gedetineerde en de aard van de aanklacht. De factor population needs wordt hier niet (meer) genoemd. Alleen al daarom faalt het betoog van [eiser] . Rekening houdend met de aard van de aanklacht tegen [eiser] , is de verwachting van de Amerikaanse autoriteiten dat hij alleen op cel zal worden geplaatst. Niet is gebleken dat in dit geval nog rekening moet worden gehouden met medische en/of veiligheidsredenen dan wel het criminele verleden van [eiser] . Die omstandigheden lijken hier niet aan de orde te zijn. Gelet hierop en op het interstatelijk vertrouwensbeginsel moet Nederland in beginsel vertrouwen op de door de Amerikaanse autoriteiten verstrekte informatie, ook als deze geen toezegging of garantie bevat. Tegen deze achtergrond is de voorzieningenrechter van oordeel dat voldoende aannemelijk is dat [eiser] in voorarrest alleen op cel zal worden geplaatst. In dat geval zal [eiser] een cel van 6 m2 tot zijn beschikking hebben. Daarmee wordt voldaan aan de minimummaatstaf van 3 m2 aan ‘personal space’ zoals geformuleerd door het EHRM in Mursic v Kroatië (zie 4.20 van het tussenvonnis) en kan niet worden gesproken van een sterk vermoeden van schending van artikel 3 EVRM.

[eiser] betwist voorts dat de cellen in Spokane County twee bij drie meter zijn, onder verwijzing naar een foto (bij productie 36), waarop een cel van Spokane County te zien is. Volgens [eiser] blijkt uit die foto dat de cel niet rechthoekig is, omdat in één hoek een deel ontbreekt en het sanitair ook deel uitmaakt van de cel. De Staat voert kort gezegd aan dat uit de foto niet kan worden opgemaakt dat aan de minimummaatstaf voor personal space niet wordt voldaan. Nu de standpunten van partijen over de foto uiteenlopen en de foto naar het oordeel van de voorzieningenrechter niet bewijst dat de cel geen 6 m2 is zoals de Amerikaanse autoriteiten aangeven, moet worden uitgegaan van de juistheid van de informatie van de Amerikaanse autoriteiten. Dat houdt in dat, voor zover moet worden aangenomen dat [eiser] niet alleen op cel wordt geplaatst maar met een andere gedetineerde, [eiser] 3 m2 tot zijn beschikking zal hebben. Ook dan wordt voldaan aan de hiervoor genoemde minimummaatstaf en is een sterk vermoeden van schending van artikel 3 EVRM niet aan de orde.

De door [eiser] overgelegde (kranten)artikelen over Spokane County , maken het voorgaande niet anders. De informatie uit die artikelen leidt niet zonder meer tot de slotsom dat [eiser] hoe dan ook en zolang zijn voorarrest duurt met meer gedetineerden op een cel zal worden geplaatst. Dat is ook niet aannemelijk.

Met betrekking tot de overige detentieomstandigheden geldt nog het volgende. Gezien de aard van de aanklacht tegen [eiser] , is de verwachting van de Amerikaanse autoriteiten dat hij per dag twee uur buiten zijn cel zal mogen doorbrengen, waarbij hij alleen op zijn eigen verdieping vrij mag rondlopen. In zijn cel zal [eiser] volgens de Amerikaanse autoriteiten de beschikking hebben over boeken, briefpapier en een elektronische tablet waarmee hij naar muziek kan luisteren en naar films kan kijken. Die tablets maken het ook mogelijk om te (video)bellen met mensen buiten de gevangenis, aldus de Amerikaanse autoriteiten. De autoriteiten schrijven voorts dat [eiser] buiten zijn cel kan samenkomen met medegedetineerden, kan sporten/basketballen en tv kan kijken. Dit alles is door [eiser] niet betwist zodat de voorzieningenrechter uitgaat van de juistheid hiervan. Gezien deze omstandigheden en de “personal space” waarover [eiser] zal kunnen beschikken, is de voorzieningenrechter van oordeel dat [eiser] niet heeft aangetoond dat de detentieomstandigheden in Spokane County van dien aard zijn dat sprake is van een dreigende schending van 3 EVRM.

na veroordeling (post conviction)

Ook met betrekking tot de informatie na een mogelijke veroordeling hebben de Amerikaanse autoriteiten eerst algemene informatie verstrekt en gaandeweg specifiekere informatie. Vaststaat dat [eiser] na een mogelijke veroordeling zal vallen onder de jurisdictie van the Washington State Department of Corrections (hierna: DOC). De Amerikaanse autoriteiten hebben allereerst medegedeeld dat de kleinste cel in een van de drie gevangenissen waar [eiser] mogelijk geplaatst wordt, vergelijkbaar is met de cel in Spokane County of ongeveer 5 tot 6 m2 (zie 2.2). In een latere reactie is medegedeeld dat [eiser] waarschijnlijk niet in een eenpersoonscel zal worden geplaatst, maar dat dit afhangt van zijn classificatie en de behoeften van de gevangenis (zie 2.3 en 2.8).

Uit nadere berichtgeving vanuit de Verenigde Staten volgt dat de kleinste cel in de drie gevangenissen waar [eiser] na een mogelijke veroordeling zal worden geplaatst ongeveer 3,72 m2 personal space bevat. Vermeld wordt verder dat [eiser] waarschijnlijk niet in een eenpersoonscel, maar in een tweepersoonscel wordt geplaatst. Tweepersoonscellen zijn er in drie verschillende groottes: van 7,25 m2, van 7,80 m2 en van 8,92 m2, aldus de Amerikaanse autoriteiten. Dat betekent volgens de Staat dat de personal space van [eiser] na een mogelijke veroordeling minimaal 3 m2 zal zijn. Uitgaande van de hiervoor genoemde afmetingen, is die constatering naar het oordeel van de voorzieningenrechter ook juist.

[eiser] voert echter aan dat de informatie uit de Verenigde staten het sterke vermoeden van schending van artikel 3 EVRM niet wegneemt. Hij stelt in dit verband dat uit die informatie niet volgt met hoeveel mensen [eiser] in de praktijk een cel zal delen. Ook hier maakt het probleem van overbevolking volgens [eiser] dat hij niet voldoende personal space zal hebben. Dit betoog slaagt niet. Op 8 januari 2024 hebben de Amerikaanse autoriteiten een garantie verstrekt dat in het geval dat [eiser] wordt veroordeeld, hij zal worden geplaatst in een cel met minimaal 3 m2 aan personal living space (zie 2.5 en 2.6). [eiser] betwist dat dit een afdoende garantie is, omdat die niet bindend, specifiek en concreet zou zijn. De voorzieningenrechter oordeelt daar anders over. In de brief van 5 januari 2024 is de garantie naar het oordeel van de voorzieningenrechter voldoende duidelijk verwoord en niet voor meerdere interpretaties vatbaar: “the State of Washington guarantees that [onderstreping vr], if convicted, Mr. [eiser] will be placed in a cell with a minimum of three (3) square meters of personal living space, potentially impacted only by brief, exceptional circumstances (such as relating to medical or security needs)”. Weliswaar wordt aangegeven dat uitzonderlijke omstandigheden kunnen maken dat [eiser] (tijdelijk) in een kleinere cel wordt geplaatst tot stabilisatie is ingetreden, maar [eiser] miskent dat het in die situaties gaat om medische- of veiligheidssituaties. Gedacht kan worden aan plaatsing in een isoleercel als gevolg van een incident met een medegedetineerde. Anders dan [eiser] meent wordt, zoals de Staat terecht stelt, met uitzonderlijke omstandigheden niet gedoeld op overbevolking. De mogelijkheid dat sprake is van ernstige overbevolking in één van de gevangenissen waarin [eiser] kan worden geplaatst, maakt ook hier niet zonder meer aannemelijk dat [eiser] met meer dan één andere medegedetineerde op een tweepersoonscel wordt geplaatst en wordt beperkt in zijn personal space. Nog daargelaten dat nog niet duidelijk is dat [eiser] in die specifieke gevangenis zal worden geplaatst, heeft [eiser] een concrete garantie gekregen. Op basis daarvan zal hij een betere behandeling kunnen krijgen dan andere gedetineerden die een dergelijke garantie niet hebben. Nederland dient erop te vertrouwen dat de Verenigde Staten de gegeven garantie zal nakomen. Al met al is ook hier van een sterk vermoeden van schending van artikel 3 EVRM geen sprake.

Met betrekking de overige detentieomstandigheden geldt dat elke gedetineerde een stapelbed heeft, een aparte zitruimte, een bureau of een tafel en een kast voor persoonlijke spullen (zie 2.6). De Amerikaanse autoriteiten vermelden verder dat [eiser] veel vrijheid heeft in het maken van zijn (dag)schema. Daarbij zou DOC gedetineerden aanmoedigen om deel te nemen aan diverse programma’s, zelfhulpgroepen en educatieve- en beroepsactiviteiten. Ook zou het voor gedetineerden mogelijk zijn om in loondienst te werken. Uit het voorgaande, dat door [eiser] niet is bestreden, kan worden aangenomen dat [eiser] in ieder geval voldoende mogelijkheden zal hebben om tijd buiten zijn cel door te brengen en om zich (op persoonlijk vlak) te ontwikkelen.

Conclusie

De conclusie van het voorgaande is dat een dreigende schending van artikel 3 EVRM, die aan uitlevering in de weg staat, niet aan de orde is. Dat betekent dat de Staat niet onrechtmatig handelt door [eiser] uit te leveren aan de Verenigde Staten. Gelet op al hetgeen in het tussenvonnis is overwogen, kunnen ook de overige stellingen van [eiser] niet leiden tot die conclusie. Dat geldt ook met betrekking tot de stelling van [eiser] dat voor gedetineerden in Washington onvoldoende adequate psychische/psychiatrische zorg beschikbaar is. [eiser] heeft niet aangetoond dat hij ernstig ziek is en dat uitlevering tot gevolg zal hebben dat hij een snelle en onomkeerbare teruggang in zijn gezondheid zal ondervinden die intens lijden of een belangrijke reductie in zijn levensverwachting tot gevolg zal hebben. De Amerikaanse autoriteiten hebben aangegeven dat bij de selectie (classification) wordt gekeken welke medische zorg [eiser] behoeft en dat zijn plaatsing in een gevangenis mede daarvan zal afhangen. Dat [eiser] , die aan PTSS lijdt, in de Verenigde Staten geen passende (vervolg)behandeling zal krijgen voor zijn klachten, is naar het oordeel van de voorzieningenrechter niet aannemelijk. De Staat stelt terecht dat het feit dat in de Verenigde Staten individuele gevallen zijn geweest waarbij sprake was van problemen bij toegang tot medische zorg, de conclusie dat (voor [eiser] ) een reëel risico op schending van artikel 3 EVRM bestaat, niet rechtvaardigt. Daar komt bij dat uit de verklaring van de GZ-psycholoog van [eiser] in [Verblijfplaats] volgt dat [eiser] hier reeds behandelingen heeft ondergaan en tevreden is met een vermindering van zijn klachten/symptomen. Dat de gezondheidssituatie van [eiser] dermate ernstig is dat daarvoor een garantie moet worden gevraagd, kan daarom ook niet worden aangenomen. De slotsom is dat de primaire vordering van [eiser] niet toewijsbaar is en de subsidiaire vordering evenmin.

Proceskosten

[eiser] zal, als de in het ongelijk gestelde partij, worden veroordeeld in de kosten van dit geding. Onder de proceskosten vallen ook de nakosten. De nakosten worden begroot op het bedrag genoemd in het liquidatietarief civiel (per 1 februari 2023: € 173,--). In geval van betekening worden een extra bedrag aan salaris (per 1 februari 2023: € 90,--) en de explootkosten van betekening toegekend.

De voorzieningenrechter:

wijst het gevorderde af;

veroordeelt [eiser] in de kosten van dit geding, tot dusverre aan de zijde van de Staat begroot op € 1.755,--, waarvan € 1.079,-- aan salaris advocaat en € 676,-- aan, te vermeerderen met nakosten zoals vermeld in 3.16;

verklaart deze kostenveroordeling uitvoerbaar bij voorraad;

Dit vonnis is gewezen door mr. M.A. van de Laarschot en in het openbaar uitgesproken op 25 januari 2024.

yd

Het verloop van de procedure blijkt uit:

- de dagvaarding van 9 augustus 2023, met producties 1 t/m 30;

- de nader door [eiser] overgelegde producties 31 t/m 35;

- de door gedaagde overgelegde conclusie van antwoord, met producties 1 t/m 5;

- de door gedaagde overgelegde producties 3a en 6;

- de op 20 september 2023 gehouden mondelinge behandeling, waarbij door beide partijen pleitnotities zijn overgelegd.

Tijdens de zitting is vonnis bepaald op vandaag.

Op grond van de stukken en het verhandelde ter zitting wordt in dit geding van het volgende uitgegaan.

[eiser] heeft de Afghaanse nationaliteit.

Op 13 december 2022 hebben de Verenigde Staten van Amerika bij diplomatieke nota de uitlevering van [eiser] verzocht in verband met strafvervolging van [eiser] wegens verdenking van moord op zijn vrouw (hierna: het uitleveringsverzoek). In het Affidavit in support of request for extradition van het superior court of Spokane county of the State of Washington van 18 november 2022 (hierna: het Affidavit), dat bij het uitleveringsverzoek is gevoegd, is daartoe onder meer het volgende vermeld:

“(…) 24. On June 3, 2019, law enforcement agents applied for and were granted authorization to search [eiser]’s vehicle. During execution of the search warrant on June 4, 2019, a hand-written note was found in the center console. The note read as follows: “I live in (…) There is a video or two videos that you can watch and judge. Thanks.” (…) In one of the videos, [eiser] admits murdering his wife A.K. because he believed she was having multiple affairs. Specifically, [eiser] stated:

The reason behind all this is my wife. She has been cheating on me, not once, not twice, not three times… many many many many times….

So after when she got her green card… and everything, she decided to divorce me… which is not fair. So… so I killed her. I killed her and I put her body inside the chest freezer in my apartment. Nobody else is responsible for this, it’s only me. I decided to do that … because I was pissed, I was so mad. And I didn’t know what I did.

(…)

32. On June 7, 2019, U.S. law enforcement authorities determined that on May 30. 2019, [eiser] had flown from Dubai to Kabul, Afghanistan.

33. In January 2021, [eiser] obtained a new passport from Afghani authorities, which indicated a new name: “[naam]”.

34. On June 7, 2019, the Spokane County Prosecuting Attorney’s Office charged [eiser] by Criminal Information (…) for violating the criminal laws of the State of Washington. (…) [eiser] is charged as follows:

Count 1: RCW 9A.32.030(1)(A) and RCW 10.99.020 – Murder in the First Degree – Domestic Violence (“RCW” staat voor “Revised Code of Washington”, voorzieningenrechter).”

Als bijlage bij het Affidavit is gevoegd Exhibit B, waarin over de relevante wetsbepalingen onder meer het volgende is opgenomen:

“RCW 9A.32.030

Murder in the first degree.

(1) A person is guilty of murder in the first degree when:

(a) With a premeditated intent to cause the death of another person, he or she causes the death of such person or of a third person;

(…)

RCW 9A.32.040

Murder in the first degree – Sentence.

…, [A]ny person convicted of the crime of murder in the first degree shall be sentenced to life imprisonment. (…)”

Bij uitspraak van 23 februari 2023 heeft de internationale rechtshulpkamer van de rechtbank Amsterdam de uitlevering van [eiser] aan de Verenigde Staten toelaatbaar geacht. In die uitspraak is onder meer het volgende geoordeeld:

“(…) De rechtbank is van oordeel dat het standpunt van de raadsman onvoldoende is onderbouwd. Er is immers niet concreet gemaakt dat de opgeëiste persoon is gefolterd in Afghanistan, dat dit heeft plaatsgevonden in verband met de zaak waarvoor zijn uitlevering wordt verzocht en, in het bijzonder, dat dit is gebeurd door of mede door toedoen van functionarissen van de Verenigde Staten. Het verweer van de raadsman wordt verworpen, evenals het verzoek getuigen of deskundigen te horen, omdat gelet op het voorgaande daartoe geen noodzaak bestaat. (…)”

Tegen voornoemde uitspraak heeft [eiser] beroep in cassatie ingesteld. Bij arrest van 9 mei 2023 is [eiser] in cassatie niet-ontvankelijk verklaard.

Op 9 juni 2023 heeft de voormalige advocaat van [eiser] in het kader van het uitleveringsverzoek een zienswijze ingediend bij de minister van Justitie en Veiligheid (hierna: de Minister).

Bij beschikking van 17 juli 2023 heeft de Minister besloten de uitlevering van [eiser] aan de Verenigde Staten toe te staan.

In een e-mailbericht van 8 augustus 2023 van het Ministerie van Justitie en Veiligheid (hierna: het Ministerie) aan the United States Department of Justice in Washington is de volgende vraag gesteld:

“Among others, [eiser]'s lawyers argue that [eiser] might face the death penalty or a life sentence without the possibility of parole in the US, if convicted of Aggravated Murder First Degree. This would constitute a violation of Article 2 and 3 of the ECHR. Of course, your extradition request states that [eiser] is suspected of Murder in the First Degree, and that if convicted, he shall be sentenced to life imprisonment. I understand that Aggravated Murder First Degree and Murder in the First Degree are two different classifications, for which different penalties might be imposed. However, just to confirm so we can confidently make this argument in court: can you please confirm [eiser] is solely suspected of Murder in the First Degree, and therefore it is not possible that he will be convicted to life without parole or the death penalty?”

Op 10 augustus 2023 is namens de openbaar aanklager een reactie gekomen op voornoemd bericht:

“Per the U.S. prosecutor, Mr. [eiser] is solely suspected of Murder in the First Degree, and therefore not facing the death penalty nor a sentence of life without the possibility of parole. Washington State abolished the death penalty via state senate bill 5087 which Governor Jay lnslee signed into law in April of 2023. Additionally, Mr. [eiser] is not charged with aggravated first-degree murder and as a result he is not facing a sentence of life without the possibility of parole. Under no circumstances under the statute he is charged with (RCW 9A.32.030) could a court impose life without the possibility of parole.”

Namens de Minister is op 5 september 2023 een brief gestuurd aan the United States Department of Justice in Washington. In die brief is de Verenigde Staten om nadere informatie gevraagd:

“During the interlocutory procedure, the court shall address the issues that are raised by Mr. [eiser], taking into account, among others, the established case law of the European Court of Human Rights. We would therefore kindly ask you the following:

- information on the detention facility/facilities where mr. [eiser] will be placed during pre-trial detention and the period of time he will be detained there;

- information on the detention facility/facilities where mr. [eiser] will be placed if he is to be sentenced to time imprisonment;

- information on the placement procedure within these facilities and the aspects that will be taken into account;

- information on the mechanisms that are in place to ensure the safety of detainees, and the assurance that mr. [eiser] will, if necessary, be protected against harm from others;

- information on the cells in which mr. [eiser] will be placed and their square meters of living space;

- assurances that the prison facilities and cells will as a minimum meet all standards as set out in the United Nations Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners (also known as the 'Nelson Mandela Rules');

- information on the provisions that are in place for mr. [eiser] for medical (both physical and mental) healthcare and an assurance that he will receive medical and mental health care if he requires this.

Please note that according to the European Court of Human Rights case law, it is important that the assurances are specific/concrete to the person concerned. References to national legislation are in general not sufficient. Due to this requirement it will, for example, most likely be insufficient to refer to a detention facility that will be specified after extradition.”

Bij brief van 11 september 2023 is vanuit de Verenigde Staten een reactie gekomen op voornoemde brief. In die brief is onder meer het volgende vermeld:

“ (…) According to the Washington State Office of Financial Management, the total prison population in the State of Washington on June 30, 2023, was 12,816, including those inmates in prisons and work release facilities. Focusing on where Mr. [eiser] could be housed, the Washington State Penitentiary (WSP), in Walla, Walla, WA, has the ability to house up to 2,148 male inmates. The WSP houses minimum, medium, and maximum custody inmates. The WSP offers a variety of programs related to sustainable practices as well as vocational programming, education, community services and job opportunities for incarcerated individuals. The WSP offers many different programs to include, but not limited to chemical dependency, religious programs, mental health programs, law library access, and many others. Like the WSP, Clallam Bay Corrections Center (CBCC) offers many programs to incarcerated individuals. These programs are focused on vocational training, educational opportunities, substance and mental health treatment programs, and a variety of sustainability programs. CBCC is a medium and maximum custody facility. The total capacity is 900 inmates, while the current population is around 512 inmates (as of June 2023). Airway Heights Corrections Center (AHCC) has the ability to house 2,100 male inmates. The AHCC population includes a vast majority of minimum and medium custody individuals.

(…)

Mr. [eiser] has raised concerns that detention in a State of Washington prison facility will subject him to overpopulation, solitary confinement, violence, and poor medical and mental care. Like every inmate, Mr. [eiser] will go through the classification process at both the Spokane County Jail, as well as the Washington State Department of Corrections. As noted above, it is at this point where jail/prison officials will determine the proper housing for Mr. [eiser]. This will mitigate his exposure to violence and allow for access to any medical or mental health care. Mr. [eiser] would be monitored by jail/prison staff and as such, would be afforded the ability to change housing, obtain medical care, etc., as the need arises. In essence, Mr. [eiser] (as with all inmates), will not simply be evaluated on day one and then forgotten about.

The Spokane County Detention Services and the Washington State DOC have implemented changes and continue to adapt as necessary with the ever-changing landscape that comes with the detention of individual accused and/or convicted of a crime. Mr. [eiser]' s health and safety are no less important than that of any other inmate or jail staff member. If the Ministry of Justice and Security allows extradition to the United States, Mr. [eiser] will be afforded the proper protections to ensure his health, safety, and wellbeing. (…)”

In een diplomatieke nota van 15 september 2023 van de Verenigde Staten van Amerika is het volgende vermeld:

“The Embassy of the United States of America presents its compliments to the Ministry of Foreign Affairs of the Kingdom of the Netherlands and has the honor to refer to the letter from the Ministry of Justice and Security requesting confirmation that if extradited, [eiser] will not face the death penalty or life imprisonment without the possibility of parole.

The Government of the United States confirms that such assurances are not necessary in this case. Pursuant to the criminal laws of the State of Washington, neither the death penalty nor life imprisonment without the possibility of parole are authorized punishments for the offense for which [eiser] 's extradition is sought. Therefore, neither the death penalty nor life imprisonment without the possibility of parole can be requested or imposed in this case. Washington State abolished the death penalty in April 2023.”

[eiser] vordert – zakelijk weergegeven – om bij vonnis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:

Primair

De Staat te verbieden [eiser] uit te leveren aan de Verenigde Staten;

Subsidiair

De Staat te verbieden [eiser] uit te leveren aan de Verenigde staten zolang de Staat

i. Geen nader onderzoek heeft gedaan naar de rol die de autoriteiten van de Verenigde Staten hebben gespeeld bij de folteringen die [eiser] heeft ondergaan in Afghanistan; en

ii. Geen bindende, concrete en persoonlijke garanties heeft ontvangen van de Verenigde Staten die ertoe strekken om een schending van de artikelen 2 en 3 EVRM te voorkomen, waarbij de mogelijkheid van actieve monitoring door de Nederlandse Staat ter controle van de nakoming van deze garanties moet zijn gegarandeerd en de Nederlandse Staat zich bereid moet verklaren deze monitoring op zich te nemen;

Althans zodanige voorzieningen te treffen als de voorzieningenrechter in goede justitie geraden acht;

met veroordeling van de Staat in de proceskosten, vermeerderd met de wettelijke rente.

Daartoe voert [eiser] – samengevat – het volgende aan. De voorgenomen uitlevering van [eiser] is onrechtmatig. Er is sprake van een dreigende schending van artikelen 2 en 3 EVRM en/of de maatschappelijke zorgvuldigheidsnorm van artikel 6:162 BW. [eiser] loopt het reële risico dat hij in de Verenigde Staten de doodstraf of een levenslange gevangenisstraf zonder mogelijkheid van uitzicht op invrijheidstelling of gratie krijgt opgelegd. Daarnaast zijn de detentieomstandigheden in de gevangenissen in de staat Washington ‘mensonterend en vernederend’ in verband met overbevolking, geweld en slechte medische zorg voor zowel fysieke als mentale klachten. Voorts is sprake van een voltooide schending van artikel 3 EVRM in verband met de foltering van [eiser] in 2019 voor twee jaar in de Pul-e-Charkhi gevangenis in Afghanistan, welke foltering door de Amerikaanse functionarissen is uitgelokt of bewerkstelligd.

De Staat voert verweer, dat hierna, voor zover nodig, zal worden besproken.

Ter beantwoording ligt voor de vraag of de beslissing van de Minister om de uitlevering van [eiser] aan de Verenigde Staten toelaatbaar te verklaren onrechtmatig is en of deze uitlevering moet worden verboden dan wel eerst een nader onderzoek door de Staat nodig is en nadere garanties moeten worden verstrekt.

Toetsingskader

Op grond van de Uitleveringswet vindt uitlevering van een opgeëiste persoon plaats nadat die door de uitleveringsrechter toelaatbaar is verklaard en vervolgens door de Minister bij besluit is toegestaan. In verband met de taakverdeling tussen de uitleveringsrechter en de Minister zoals neergelegd in de Uitleveringswet, toetst de uitleveringsrechter bij de beoordeling van de toelaatbaarheid van de uitlevering niet alle aspecten van de uitlevering. Aspecten die volgens die taakverdeling worden beoordeeld door de Minister en daarom bij de toelaatbaarverklaring door de uitleveringsrechter niet aan de orde zijn gekomen, kan de opgeëiste persoon desgewenst betrekken in een vordering bij de burgerlijke rechter die ertoe strekt de uitlevering te verbieden op de grond dat het besluit van de Minister, of de tenuitvoerlegging daarvan, onrechtmatig is tegenover de opgeëiste persoon.

Uit de artikelen 8 en 10 Uitleveringswet volgt dat het oordeel over de vraag of de uitlevering een schending oplevert of tot een schending zal leiden van fundamentele rechten, zoals een inbreuk op het verbod van artikel 3 EVRM, in de taakverdeling tussen de uitleveringsrechter en de Minister is voorbehouden aan de Minister (vgl. HR 15 oktober 1996, ECLI:NL:HR:1996:ZD0547, NJ 1997, 533). Indien tegen een besluit van de Minister om de uitlevering toe te staan, wordt opgekomen bij de burgerlijke rechter met de stelling dat de uitlevering strijdig is met fundamentele rechten, dient toetsing van die beslissing een volledige te zijn (vgl. HR 15 september 2006, ECLI:NL:HR:2006:AV7387, NJ 2007, 277).

De Verenigde Staten (als verzoekende staat) zijn partij bij het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke rechten (hierna: IVBPR) en het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke en onterende behandeling of bestraffing, zodat Nederland (als aangezochte staat) er in beginsel op moet vertrouwen dat de verzoekende staat de rechten van [eiser] zal eerbiedigen.

Artikel 3 EVRM staat aan uitlevering in de weg indien er gegronde redenen (“substantial grounds”) zijn om aan te nemen dat de opgeëiste persoon in geval van uitlevering een reëel risico (“a real risk”) loopt te worden onderworpen aan foltering of aan onmenselijke of vernederende bestraffing. Voor strijd met artikel 3 EVRM moet sprake zijn van leed dat ‘a minimum level of severity’ heeft; waarbij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (hierna: EHRM) in aanmerking neemt dat een gevangenisstraf een zekere mate van leedtoevoeging impliceert. Het is aan de opgeëiste persoon, in dit geval [eiser], om aannemelijk te maken dat er sprake is van gegronde redenen die maken dat er sprake is van een reëel risico in de hiervoor bedoelde zin.

Doodstraf of levenslange gevangenisstraf zonder mogelijkheid van vervroegde vrijlating?

[eiser] stelt dat er een reëel risico bestaat dat hij de doodstraf krijgt opgelegd of een levenslange gevangenisstraf zonder uitzicht op invrijheidstelling of gratie, zodat zijn uitlevering om die reden in strijd is met artikel 2 en 3 EVRM.

Onder verwijzing naar de diplomatieke nota van 15 september 2023 heeft de Staat aangevoerd dat de doodstraf reeds in april 2023 is afgeschaft in Washington. Nu [eiser] dit niet heeft weersproken, gaat de voorzieningenrechter ervan uit dat de stellingen van [eiser] inhoudende dat hij de doodstraf riskeert, feitelijk onjuist zijn.

Ten aanzien van de gestelde levenslange gevangenisstraf zonder mogelijkheid van vervroegde vrijlating (“parole”) geldt het volgende. Van een schending van artikel 3 EVRM kan sprake zijn als er een reëel risico bestaat dat er een levenslange gevangenisstraf zal worden opgelegd zonder enige mogelijkheid van vervroegde vrijlating. Volgens rechtspraak van het EHRM dient de opgeëiste persoon, in dit geval [eiser], aannemelijk te maken dat hij een dergelijk risico loopt. Als dat zo blijkt, is het vervolgens aan de overdragende staat, in dit geval de Staat, om te bezien wat de mogelijkheden voor vervroegde vrijlating zijn (EHRM 3 november 2022, nr. 22854/20 Sanchez-Sanchez v. het Verenigd Koninkrijk).

Uit het Affidavit volgt dat [eiser] wordt vervolgd voor Murder in the First Degree (hierna: MiFD). Dit wordt nog eens bevestigd in het e-mailbericht van 10 augustus 2023 van de Amerikaanse autoriteiten. Hoewel [eiser] verwijst naar de straffen die gelden voor Aggravated Murder First Degree, volgt uit geen enkel stuk dat [eiser] wordt verdacht van dit feit. Het uitleveringsverzoek en het Affidavit zijn voldoende duidelijk, zodat moet worden gekeken naar de straffen die gelden voor MiFD (die zijn opgenomen in hoofdstuk 9A.32 RCW) en niet, zoals [eiser] stelt, naar de straffen die gelden voor Aggravated Murder First Degree (die zijn opgenomen in hoofdstuk 10.95 RCW).

In artikel 9A.32.040 RCW is opgenomen dat ‘any person convicted of the crime of murder in the first degree shall be sentenced to life imprisonment’. Dit artikel is tevens in de bijlage van het Affidavit vermeld. [eiser] leidt hieruit af dat hij hoe dan ook zal worden gestraft met een levenslange gevangenisstraf zonder de mogelijkheid van vervroegde vrijlating. In dit verband is van belang dat de Verenigde Staten tot twee keer toe, waaronder bij diplomatieke nota, hebben bevestigd dat een levenslange gevangenisstraf zonder de mogelijkheid van ‘parole’ geen straf is die aan [eiser] kan worden opgelegd (zie 2.9 en 2.12). Op grond van het interstatelijk vertrouwensbeginsel mag in uitleveringszaken in beginsel worden vertrouwd op de juistheid van de inhoud van de diplomatieke nota (zie EHRM 17 januari 2012, nrs. 9146/07 en 32650/07 Harkins and Edwards v. het Verenigd Koninkrijk en EHRM 21 september 2022, nr. 20863/21 McCallum v. Italië). Dit betekent dat er in beginsel van moet worden uitgegaan dat [eiser] geen levenslange gevangenisstraf zonder de mogelijkheid van ‘parole’ riskeert. Dat in de bijlage van het Affidavit wordt vermeld dat een voor ‘murder in the first degree’ veroordeelde persoon zal worden bestraft met ‘life imprisonment’, maakt het voorgaande niet anders. Niet aannemelijk is immers dat met ‘life imprisonment’ in artikel 9A.32.040 RCW levenslang zonder de mogelijkheid van ‘parole’ wordt bedoeld. De verklaringen van de Amerikaanse autoriteiten wijzen eerder op het tegendeel. Tegen deze achtergrond is de voorzieningenrechter met de Staat van oordeel dat [eiser] niet aannemelijk heeft gemaakt dat zijn uitlevering een reëel risico van schending van artikel 3 EVRM oplevert. Aan de vraag welke mogelijkheden er (in de praktijk) bestaan voor vervroegde vrijlating wordt dan ook niet toegekomen.

Ten overvloede merkt de voorzieningenrechter nog op dat artikel 9.94A.540(1) RCW (Mandatory minimum terms) bepaalt dat aan iemand die zich strafbaar maakt aan MiFD geen gevangenisstraf van minder dan twintig jaren zal worden opgelegd. De omstandigheid dat er minimumstraffen zijn vastgesteld, duidt erop, zoals de Staat ook heeft aangevoerd, dat ‘life imprisonment’ in 9A.32.040 RCW niet zonder meer betekent dat daadwerkelijk levenslang zal worden opgelegd, dus ook niet aan [eiser].

Voltooide schending artikel 3 EVRM?

[eiser] stelt zich voorts op het standpunt dat sprake is van een voltooide schending van artikel 3 EVRM.

Vooropgesteld wordt dat, indien de opgeëiste persoon het besluit van de Minister ter toetsing voorlegt aan de burgerlijke rechter, en de opgeëiste persoon zich beroept op feiten, omstandigheden of bewijsmateriaal waarover de uitleveringsrechter reeds heeft geoordeeld, aan dat beroep voorbij kan worden gegaan indien daaraan niet (ook) andere feiten, omstandigheden of bewijsmateriaal ten grondslag worden gelegd. Hetgeen in de uitleveringsprocedure niet aan de orde is gesteld en in de civiele procedure wel naar voren wordt gebracht, zal door de burgerlijke rechter in de beoordeling moeten worden betrokken. In voorkomend geval kan dit ook ertoe leiden dat in de civiele procedure op grond van deze nieuwe omstandigheden anders moet worden geoordeeld dan in de uitleveringsprocedure. Indien in het geding voor de burgerlijke rechter moet worden aangenomen dat de opgeëiste persoon door of mede door toedoen van functionarissen van de verzoekende staat is gefolterd in verband met de zaak waarvoor de uitlevering wordt gevraagd, is het besluit van de minister of de tenuitvoerlegging daarvan zonder meer onrechtmatig en moet de uitlevering door de burgerlijke rechter worden verboden. Een opgeëiste persoon die in het geding voor de burgerlijke rechter aanvoert dat hij door of mede door toedoen van functionarissen van de verzoekende staat is gefolterd in verband met de zaak waarvoor zijn uitlevering wordt gevraagd, dient zijn stellingen te specificeren en zoveel mogelijk toe te lichten. (HR 11 juli 2014, ECLI:NL:HR:2014:1680, NJ 2016, 14).

In de uitleveringsprocedure is reeds geoordeeld dat [eiser] niet concreet heeft gemaakt dat hij is gefolterd in Afghanistan en dat dit heeft plaatsgevonden in verband met de zaak waarvoor zijn uitlevering wordt verzocht, en dat dit is gebeurd door of mede door toedoen van functionarissen van de Verenigde Staten.

[eiser] stelt, in aanvulling op hetgeen hij in de uitleveringsprocedure heeft gesteld, dat uit verschillende bronnen blijkt dat gedetineerden in de Pul-e-Charkhi gevangenis op grote schaal werden gemarteld. [eiser] beroept zich hierbij op een rapport van de Verenigde Naties, waaruit zou blijken dat in de periode januari 2019 tot en met maart 2020 ongeveer een derde van de gedetineerden die in Afghanistan werden verdacht van veiligheids- of terrorisme gerelateerde misdrijven, is gemarteld of onderworpen aan andere vormen van mishandeling. Naar het oordeel van de voorzieningenrechter zijn deze stellingen te algemeen van aard en niet toegespitst op [eiser]. Voor zover al wordt uitgegaan van de juistheid van deze stellingen, ziet de voorzieningenrechter niet in hoe dit kan bijdragen aan het standpunt dat [eiser] is gefolterd in verband met de zaak waarvoor zijn uitlevering wordt gevraagd. Gesteld noch gebleken is immers dat [eiser] wordt vervolgd voor een veiligheids- of terrorisme gerelateerd misdrijf. [eiser] heeft verder nog een verklaring van een tandarts overgelegd, waaruit volgens hem blijkt dat twee van zijn tanden zijn gebroken. Daaruit volgt echter niet dat die breuken veroorzaakt zijn door foltering.

[eiser] stelt verder dat algemeen bekend is, en zo volgt volgens hem ook uit verschillende bronnen, dat de Amerikanen betrokken waren bij het reilen en zeilen van de Pul-e-Charkhi gevangenis. De voorzieningenrechter is van oordeel dat [eiser] onvoldoende heeft onderbouwd dat van Amerikaanse betrokkenheid bij deze gevangenis in de voor deze zaak relevante periode sprake is. Het rapport van Center for Constitutional Rights, waar [eiser] naar verwijst, dateert immers uit 2008 en zegt niets over de periode waarin [eiser] in de Pul-e-Charkhi gevangenis stelt te hebben gezeten. Ook het nieuwsbericht van 13 september 2021 waar [eiser] zich op beroept is niet voldoende om de stelling van [eiser], dat hij is gefolterd en de Amerikanen hier een rol in hebben gehad, te onderbouwen. Voor zover moet worden aangenomen dat [eiser] in de Pul-e-Charkhi gevangenis heeft verbleven en in de buurt van zijn cel mensen Engels heeft horen praten met een Amerikaans accent, is deze enkele stelling ook onvoldoende voor het slagen van het betoog van [eiser].

Volgens [eiser] wisten de Amerikaanse autoriteiten dat hij in mei 2019 op het vliegtuig was gestapt naar Afghanistan, zodat zijns inziens het vermoeden gerechtvaardigd is dat de Verenigde Staten in contact stonden met bevriende Afghaanse autoriteiten en over [eiser] op de hoogte werden gehouden. [eiser] verwijst hierbij naar een nieuwsbericht van 31 mei 2019 over de vermissing van zijn vrouw. [eiser] miskent hierbij dat uit het Affidavit niet volgt dat er reeds een strafrechtelijk onderzoek naar [eiser] liep op het moment dat hij uit de Verenigde Staten vertrok; [eiser] is pas op 7 juni 2019 aangeklaagd. In het Affidavit staat verder dat de vrouw van [eiser] pas op 30 mei 2019 als vermist is opgegeven en dat Spokane County Sheriff’s Office er na onderzoek achter is gekomen dat [eiser] op 28 mei 2019 op een vlucht naar Dubai was gestapt. Wat hiervan verder zij, hieruit is niet af te leiden dat [eiser] op verzoek van de Verenigde Staten in verband met de zaak waarvoor zijn uitlevering is gevraagd in Afghanistan gevangen is gezet en evenmin dat de Amerikaanse autoriteiten verantwoordelijk zijn voor de folteringen die [eiser] stelt in dat land te hebben ondergaan.

Een voltooide schending van artikel 3 EVRM kan gelet op het voorgaande niet worden aangenomen. In de omstandigheden van het geval ziet de voorzieningenrechter evenmin aanleiding om de Staat te gebieden daarnaar nader onderzoek te verrichten.

Detentieomstandigheden

[eiser] stelt zich tot slot op het standpunt dat de detentieomstandigheden in Washington van dien aard zijn dat sprake is van een dreigende schending van artikel 3 EVRM. Dat heeft volgens [eiser] te maken met (onder meer) overbevolking en slechte medische zorg voor fysieke en mentale klachten. [eiser] verwijst ter onderbouwing van zijn stellingen naar diverse bronnen, zoals krantenberichten en rapporten waaruit volgens hem blijkt dat veel gevangenen in eenzame opsluiting zitten, één gevangenis 15 tot 30 procent overbevolkt is, veel zelfdodingen voorkomen en er nauwelijks hulp is voor gedetineerden met psychische/psychiatrische problemen.

Zoals gezegd moet Nederland er in beginsel op vertrouwen dat de Verenigde Staten de rechten van [eiser] zullen eerbiedigen. Volgens rechtspraak van het EHRM kan evenwel sprake zijn van schending van artikel 3 EVRM vanwege (onder meer) overbevolking. Bij de toetsing aan artikel 3 EVRM wordt een minimummaatstaf van 3 m2 ‘personal space’ per gedetineerde in geval van ‘multi-occupancy accomodation’ gehandhaafd. Een hoeveelheid van minder dan 3 m2 ‘personal space’ levert een ‘strong presumption’ op dat de detentieomstandigheden in strijd zijn met artikel 3 EVRM. Het cumulatieve effect van alle detentieomstandigheden kunnen echter die ‘strong presumption’ weerleggen. Daarbij zijn relevante factoren ‘time and extent of restriction [of personal space]; freedom of movement and adequacy of out-of-cell activities; and general appropriateness of the detention facility’ (zie EHRM 20 oktober 2016, nr. 7334/13 Mursic v Kroatië).

Vaststaat dat de Staat de Amerikaanse autoriteiten om informatie heeft verzocht, onder meer met betrekking tot de detentieomstandigheden in de gevangenis waar [eiser] kan worden geplaatst. De Staat heeft meer specifiek gevraagd hoeveel vierkante meters [eiser] aan living space zal hebben (zie 2.10). De Amerikaanse autoriteiten hebben deze vraag niet beantwoord. Zij hebben enkel met betrekking tot een van de drie gevangenissen waar [eiser] mogelijk geplaatst wordt, aangegeven wat de maximumcapaciteit is en hoeveel gedetineerden er op het moment verblijven. Onder deze omstandigheden acht de voorzieningenrechter het, gelet ook op de door [eiser] overgelegde stukken, in dit stadium niet mogelijk om de zaak op dit punt inhoudelijk te beoordelen. De Staat heeft ter zitting aangeboden om zo nodig nadere informatie op te vragen bij de Amerikaanse autoriteiten. De voorzieningenrechter zal de Staat daartoe in de gelegenheid stellen. De Staat dient de Amerikaanse autoriteiten in ieder geval informatie te vragen ten aanzien van het aantal vierkante meters ‘personal space’ per gedetineerde in de drie mogelijke gevangenissen waarin [eiser] terecht kan komen, de bewegingsvrijheid van een gedetineerde (hoeveel tijd binnen en buiten de cel) en de activiteiten buiten de cel.

Conclusie

De conclusie van het voorgaande is dat zaak pro forma tot zaterdag 4 november 2023 zal worden aangehouden teneinde de Staat in de gelegenheid te stellen om zich te wenden tot de Amerikaanse autoriteiten en de reactie van de Amerikaanse autoriteiten in het geding te brengen inzake de in 4.21. omschreven punten. [eiser] zal daarna in de gelegenheid worden gesteld om (uitsluitend) daarop te reageren. Vervolgens zal in beginsel vonnis worden gewezen.

De voorzieningenrechter zal iedere verdere beslissing, ook met betrekking tot de proceskosten, aanhouden tot het eindvonnis.

5. De beslissing

De voorzieningenrechter:

houdt de zaak pro forma aan tot zaterdag 4 november 2023 in verband met hetgeen in 4.22. is overwogen;

houdt iedere verdere beslissing aan.

Dit vonnis is gewezen door mr. M.A. van de Laarschot en in het openbaar uitgesproken op 4 oktober 2023.

yd