Hof 's-Gravenhage, 28-04-2009, nr. 105.007.366

De vervoerder is aansprakelijk voor beschadiging van de lading, voor zover tijdens het vervoer ontstaan en voor zover hij zich niet kan beroepen op een exceptie. De ladingbelanghebbende dient daartoe te stellen en te bewijzen dat de lading in goede staat ten vervoer is aangeboden en in beschadigde staat is aangekomen, waarna het aan de vervoerder is om te stellen en te bewijzen dat en waarom de beschadiging niet voor zijn rekening behoort te komen.

MISC stelt zich op het standpunt dat Royal niet heeft aangetoond dat de lading beschadigd is aangekomen. Zij stelt daartoe a) dat de lading bij inlading al ‘beschadigd’ was, immers niet aan de specificaties voldeed (o.m. cva 4.3) en b) dat palmolie de eigenschap heeft dat de Red-waarden en ffa-percentages tijdens vervoer stijgen, wat is aan te merken als een eigen gebrek van de lading (o.m. eva 4.7), zodat de ‘beschadiging’ MISC niet kan worden aangerekend en c) dat wegens de onnauwkeurigheid van de metingen niet vaststaat dat de lading uiteindelijk Red-waarden van boven 5,0 zou hebben gehad (o.m. cvd 2.15) en d) dat niet vaststaat dat de toename van de waarden bij lossing heeft plaatsgevonden aan boord van het schip (conclusie na deskundigenbericht 17.).

Op grond van art. 8:388 BW en de Hague Visby Rules art. 4 lid 5 sub b dient de schade te worden berekend door vergelijking van de werkelijke waarde van de afgeleverde lading met de verwachte waarde, te weten de waarde die het afgeleverde bij aankomst had moeten hebben bij deugdelijk vervoer. Dit is een zgn. abstracte schadeberekening, waarbij wordt geabstraheerd van de werkelijk door de ontvanger geleden schade.

Aangezien Royal haar vordering tot schadevergoeding heeft beperkt tot de palmolie die is gelost in de landtanks 107 en 243, zal daarvan de ‘aangekomen’ en de ‘verwachte’ waarde moeten worden bepaald.

Voor de bepaling van de ‘verwachte’ waarde mag daarbij moeten worden uitgegaan van de staat waarin de olie verkeerde vlak voor de lossing. Immers blijkt uit het deskundigenbericht en uit hetgeen hierboven sub 7. en 8. is overwogen dat de toename van de waarden tot dat moment niet voor rekening van MISC behoort te komen. Met betrekking tot de staat van de olie vlak voor de lossing heeft de deskundige sub 3.3.1.3 en 4.3 overwogen dat alleen de metingen van Labco voorhanden zijn. Dat is evenwel onjuist, want er zijn ook metingen van Verwey, die in het tussenvonnis van 30 maart 2005 zijn genoemd. MISC heeft die discrepantie gesignaleerd (concusie na deskundigenbericht 7.), maar daaraan geen consequenties verbonden en zich uitdrukkelijk akkoord verklaard (sub 15.) met de conclusies van de deskundige. Bij de bepaling van de ‘verwachte’ waarde wordt daarom uitgegaan van de gemiddelde gehaltes zoals die blijken uit het schema in het deskundigenbericht sub 2.4.1. onder ships tanks B/D, dat wil zeggen een gemiddelde Red-waarde van 4.4 en een gemiddeld ffa-percentage van 0,156.

Voor de bepaling van de ‘aangekomen’ waarde wordt uitgegaan van de in dat schema opgenomen waardes met betrekking tot de landtanks 107 en 43. Daarvan zijn verschillende metingen voorhanden. Het ligt evenwel voor de hand uit te gaan van de metingen van Labco, omdat ook bij de bepaling van de ‘verwachte’ waarde van de metingen van Labco wordt uitgegaan. Mede in aanmerking genomen wat de deskundige heeft opgemerkt over reproducibility en repeatability (vlg. rov. 10 hierboven) zullen de resultaten van Labco met betrekking tot de waarden na lossing het meest vergelijkbaar zijn met de resultaten van eveneens Labco met betrekking tot de waarden voor lossing. Bij de bepaling van de schade gaat het immers meer om het verschil tussen beide metingen en de bijbehorende waardes van de palmolie dan om de absolute getallen. Derhalve wordt voor de bepaling van de ‘aangekomen’ waarde uitgegaan van een gemiddelde Red-waarde van 5.3 en een gemiddeld ffa-percentage van 0,245.

Zoals hierboven vermeld, wordt bij de bepaling van de schade in een geval als dit geabstraheerd van de werkelijk door de ontvanger geleden schade. Dat brengt mee dat in beginsel in het midden kan blijven, althans niet bepalend is of opnieuw raffineren van de palmolie aangewezen of noodzakelijk was, of de te hoge waarden in het normale productieproces zouden zijn verdwenen, of de palmolie had kunnen worden gebruikt voor de fabricage van margarine van lagere kwaliteit en of de schade had kunnen of moeten worden beperkt door de palmolie te mengen met een grotere hoeveelheid RBD palmolie of door deze te verkopen als crude palm oil. Voorts behoeft in beginsel niet verder te worden onderzocht of de oorzaak van de schade is gelegen in scorching of in vermenging met crude palm oil, zulks tenzij die schadeoorzaak van invloed zou zijn op de waarde. Ten slotte is ook niet meer van belang welke Red-waarde en ffa-percentage de palmolie had voor de aanvang van het vervoer.

Royal heeft gesteld (conclusie na deskundigenbericht, tweede versie, 3.2) dat de kosten van raffinage zijn gemaakt om de gezonde waarde van de lading te realiseren, en daarom voor vergoeding in aanmerking komen. De kosten die naast het verschil in waarde voor vergoeding in aanmerking komen, zijn echter de kosten voor onderzoek en voor de vaststelling van de schade en dergelijke. Kosten voor herstel van de schade vallen daar in beginsel niet onder.

Partijen hebben zich nog niet ondubbelzinnig uitgelaten over de hier bedoelde waardes van de lading. MISC heeft (cvd 3.8) in dit verband wel verwezen naar het rapport van Van Ameyde, maar daar wordt een vergelijking gemaakt met de waarde van crude palm oil, terwijl uit niets blijkt dat de werkelijke waarde van de aangekomen palmolie daarmee gelijk gesteld zou moeten worden. Partijen worden daarom alsnog in de gelegenheid gesteld een helder standpunt in te nemen over de verschillende waardes. Indien zij daarover van mening verschillen, zal het hof een deskundige benoemen om die waardes te bepalen, waarbij dan uiteraard tevens aan de deskundige de vraag zal worden voorgelegd in hoeverre verschil maakt of de vermeende schadeoorzaak scorching dan wel vermenging is geweest. Mocht sprake zijn van een substantieel verschil dan zal in een later stadium nog wel worden bezien of nadere bewijsvoering / berichtgeving door een deskundige nodig is over die schadeoorzaak. Partijen dienen zich tevens uit te laten over de persoon of personen van de deskundige(n) en de te stellen vragen. In aanmerking nemende dat vooralsnog wordt uitgegaan van een schadeoorzaak binnen de aansprakelijkheidssfeer van de vervoerder, doch het tegelijk Royal is die haar schade dient te bewijzen, bestaat aanleiding het voorschot op de kosten van de deskundige gelijkelijk over partijen te verdelen.