HvJ EU, 12-05-2021, nr. C-87/20

De op 3 maart 1973 te Washington ondertekende Overeenkomst inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantensoorten (United Nations Treaty Series, deel 993, nr. I-14537; hierna: ‘CITES’) heeft tot doel te waarborgen dat de internationale handel in de in de bijlagen daarbij genoemde soorten, alsmede in delen daarvan en daaruit verkregen producten, de instandhouding van de biodiversiteit niet schaadt en op een duurzaam gebruik van de in het wild levende soorten berust.

Aan deze overeenkomst, waarbij de Unie op 8 juli 2015 partij is geworden, is met ingang van 1 januari 1984 in de Unie uitvoering gegeven bij verordening (EEG) nr. 3626/82 van de Raad van 3 december 1982 betreffende de toepassing in de Gemeenschap van de Overeenkomst inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantensoorten (PB 1982, L 384, blz. 1). Deze verordening is ingetrokken bij verordening nr. 338/97, die volgens artikel 1, tweede alinea, daarvan van toepassing is met inachtneming van de doelstellingen, beginselen en bepalingen van de CITES.

De resolutie van de Conferentie van de Partijen 13.7 (Rev. CoP17) betreffende de controle op de handel in specimens die persoonlijke bezittingen of huisraad vormen luidt als volgt:

Bijlage 1 bij deze resolutie, met als opschrift ‘Richtsnoeren voor de interpretatie van persoonlijke bezittingen of huisraad’, bepaalt:

Krachtens § 51, lid 2, eerste volzin, van het Bundesnaturschutzgesetz (federale wet op de natuurbescherming) neemt de douane, wanneer bij een douanecontrole wordt vastgesteld dat dieren of planten worden in- of uitgevoerd zonder de daartoe vereiste vergunning of andere documenten, de betrokken dieren of planten in beslag.

Met zijn tweede vraag, die als eerste moet worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 7, punt 3, van verordening nr. 338/97 aldus moet worden uitgelegd dat steurkaviaar, wanneer deze bestemd is om cadeau te worden gedaan aan een derde, bij het binnenbrengen ervan in het douanegebied van de Unie kan worden beschouwd als ‘persoonlijke bezitting of huisraad’ in de zin van die bepaling en aldus in aanmerking kan komen voor de in die bepaling vastgestelde afwijking van de verplichting voor de importeur om een invoervergunning over te leggen.

Volgens vaste rechtspraak moet bij de uitlegging van een bepaling van Unierecht niet alleen rekening worden gehouden met de bewoordingen ervan, maar ook met de context en de doelstellingen van de regeling waarvan zij deel uitmaakt [arrest van 2 juli 2020, Magistrat der Stadt Wien (Veldhamster), C-477/19, EU:C:2020:517, punt 23 en aldaar aangehaalde rechtspraak].

In dit verband moet in de eerste plaats worden opgemerkt dat er krachtens artikel 7, punt 3, van verordening nr. 338/97 voor de invoer in het douanegebied van de Unie van dode specimens, delen daarvan of daaruit verkregen producten van soorten genoemd in de bijlagen A tot en met D bij deze verordening, geen invoervergunning behoeft te worden overgelegd wanneer het gaat om persoonlijke bezittingen of huisraad.

Volgens de definitie in artikel 2, onder j), van verordening nr. 338/97 omvat het begrip ‘persoonlijke bezittingen of huisraad’ dode specimens alsmede delen en producten daarvan die een particulier toebehoren en die deel uitmaken van zijn gewone persoonlijke bezittingen of daartoe bestemd zijn.

Derhalve moet worden vastgesteld dat op basis van de bewoordingen van deze bepaling niet eenduidig kan worden bepaald of voor de toepasselijkheid van het begrip ‘persoonlijke bezittingen of huisraad’ noodzakelijkerwijs vereist is dat de importeur die dode specimens, delen van specimens of afgeleide producten zelf gebruikt of verbruikt.

Het valt immers niet uit te sluiten dat de importeur dergelijke zaken, die hij op persoonlijke titel houdt of bezit, vervolgens als geschenk aan een derde overdraagt in plaats van ze voor strikt individueel gebruik te bewaren.

Wat in de tweede plaats de context van verordening nr. 338/97 betreft, dient in herinnering te worden gebracht dat deze verordening volgens artikel 1, tweede alinea, ervan van toepassing is met inachtneming van de doelstellingen, beginselen en bepalingen van de CITES, waartoe de Unie is toegetreden, zodat het Hof deze niet buiten beschouwing kan laten, aangezien zij in aanmerking dienen te worden genomen voor de uitlegging van de bepalingen van die verordening (zie in die zin arrest van 23 oktober 2003, Nilsson, C-154/02, EU:C:2003:590, punt 39).

Resolutie 13.7 van de Conferentie van de Partijen bij de CITES, die duidelijkheid verschaft over de uitlegging van de in het vorige punt aangehaalde bepalingen van deze overeenkomst, preciseert in punt 1 dat het begrip ‘persoonlijke bezittingen of huisraad’ van toepassing is op specimens die op persoonlijke titel voor niet-commerciële doeleinden worden gehouden of in bezit zijn, legaal zijn verkregen en worden vervoerd of meegenomen in de persoonlijke bagage dan wel deel uitmaken van een verhuizing.

Bovendien moet worden opgemerkt dat artikel 57, lid 1, van verordening nr. 865/2006 bepaalt dat de in artikel 7, punt 3, van verordening nr. 338/97 bedoelde afwijking niet geldt voor specimens die met winstoogmerk worden gebruikt, worden verkocht, voor commerciële doeleinden worden tentoongesteld, ten verkoop worden gehouden, te koop worden aangeboden of met het oog op verkoop worden vervoerd.

Zowel uit de bewoordingen van dit artikel 57, lid 1, als uit die van resolutie 13.7 van de Conferentie van de Partijen bij de CITES blijkt dus dat het ontbreken van een commercieel oogmerk een doorslaggevend criterium is voor de kwalificatie van het ingevoerde specimen als ‘persoonlijke bezitting of huisraad’, welke uitlegging ook wordt bevestigd door de doelstellingen van verordening nr. 338/97.

In dit verband dient in de derde plaats in herinnering te worden gebracht dat de beschermingsregeling die voor specimens van in de bijlagen A en B bij verordening nr. 338/97 genoemde soorten is ingevoerd, tot doel heeft een zo volledig mogelijke bescherming van de in het wild levende dier- en plantensoorten te verzekeren door controle op het desbetreffende handelsverkeer, met inachtneming van de doelstellingen, beginselen en bepalingen van de CITES (arrest van 4 september 2014, Sofia Zoo, C-532/13, EU:C:2014:2140, punt 34 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Resolutie 13.7 van de Conferentie van de Partijen bij de CITES preciseert in de preambule dat specimens van de in bijlage I bij deze overeenkomst genoemde soorten, waaronder steuren, in het land van invoer niet voor hoofdzakelijk commerciële doeleinden mogen worden gebruikt.

Derhalve blijkt uit zowel de context als de doelstellingen van verordening nr. 338/97 dat een dood specimen, een deel van een specimen of een daarvan afgeleid product, zoals steurkaviaar, niet kan worden aangemerkt als ‘persoonlijke bezitting of huisraad’ in de zin van artikel 7, punt 3, van die verordening, wanneer de importeur een commercieel doel nastreeft. Daarentegen mag die kaviaar wel zo worden gekwalificeerd wanneer die op persoonlijke titel en voor niet-commerciële doeleinden wordt gehouden of in bezit is, ongeacht of de kaviaar al dan niet bestemd is om cadeau te worden gedaan aan een derde.

Gelet op voorgaande overwegingen moet op de tweede vraag worden geantwoord dat artikel 7, punt 3, van verordening nr. 338/97 aldus moet worden uitgelegd dat steurkaviaar bij het binnenbrengen ervan in het douanegebied van de Unie kan worden beschouwd als ‘persoonlijke bezitting of huisraad’ in de zin van die bepaling wanneer deze bestemd is om cadeau te worden gedaan aan een derde, voor zover nergens uit blijkt dat er sprake is van een commercieel doel, en aldus in aanmerking kan komen voor de in die bepaling vastgestelde afwijking van de verplichting voor de importeur om een invoervergunning over te leggen.

Met zijn eerste vraag wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 57, lid 5, onder a), van verordening nr. 865/2006 aldus moet worden uitgelegd dat alleen de hoeveelheid ingevoerde steurkaviaar die het maximum van 125 g per persoon overschrijdt door de douaneautoriteit in beslag moet worden genomen op grond dat de importeur niet in het bezit is van een voor de verrichte invoer afgegeven vergunning, en niet de volledige hoeveelheid die het douanegebied van de Unie is binnengebracht.

Volgens de in punt 25 van het onderhavige arrest aangehaalde rechtspraak moet bij de uitlegging van een bepaling van het Unierecht niet alleen rekening worden gehouden met de bewoordingen ervan, maar ook met de context en de doelstellingen van de regeling waarvan zij deel uitmaakt.

In dit verband moet om te beginnen in herinnering worden gebracht dat er krachtens artikel 57, lid 5, onder a), van verordening nr. 865/2006 voor het binnenbrengen in het douanegebied van de Unie van steurkaviaar tot maximaal 125 g per persoon geen verplichting op de importeur rust om aan de bevoegde douaneautoriteit een invoervergunning over te leggen.

Derhalve moet worden vastgesteld dat uit de bewoordingen van deze bepaling als zodanig niet kan worden afgeleid wat de gevolgen van overschrijding van dit maximum van 125 g zijn voor het bepalen van de hoeveelheid steurkaviaar die door de bevoegde douaneautoriteit in beslag moet worden genomen.

Wat vervolgens de context van deze bepaling betreft, moet worden opgemerkt dat in artikel 4, lid 2, van verordening nr. 338/97 het beginsel is geformuleerd dat voor het binnenbrengen van specimens van in bijlage B genoemde soorten een door een administratieve instantie van de lidstaat van bestemming afgegeven invoervergunning moet worden overgelegd.

Hieruit volgt dat artikel 57, lid 5, onder a), van verordening nr. 865/2006, door de importeur van steurkaviaar vrij te stellen van de verplichting om een invoervergunning over te leggen wanneer het maximum van 125 g per persoon wordt nageleefd, een afwijking vormt van het beginsel van artikel 4, lid 2, van verordening nr. 338/97 en bijgevolg strikt moet worden uitgelegd (zie in die zin arrest van 17 januari 2013, Commissie/Spanje, C-360/11, EU:C:2013:17, punt 18 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Wat ten slotte de doelstellingen van verordening nr. 338/97 betreft, dient in herinnering te worden gebracht dat deze verordening volgens artikel 1 ervan en zoals vermeld in punt 34 van het onderhavige arrest tot doel heeft een zo volledig mogelijke bescherming van de in het wild levende dier- en plantensoorten te verzekeren door controle op het desbetreffende handelsverkeer.

Een dergelijke bescherming kan alleen worden gewaarborgd indien de in artikel 57, lid 5, onder a), van verordening nr. 865/2006 vastgestelde afwijking beperkt blijft tot de invoer van geringe hoeveelheden steurkaviaar en dus alleen indien de bevoegde douaneautoriteit de volledige hoeveelheid in het douanegebied van de Unie binnengebrachte steurkaviaar in beslag neemt.

Een tegenovergestelde uitlegging, volgens welke de douaneautoriteit in het kader van deze afwijking alleen de hoeveelheid steurkaviaar die het maximum van 125 g per persoon overschrijdt in beslag moet nemen, zou er bovendien op neerkomen — zoals de Tsjechische regering in haar schriftelijke opmerkingen heeft benadrukt — dat de invoer, zonder invoervergunning, van dergelijke van specimens van de in bijlage B bij verordening nr. 338/97 opgenomen soorten afgeleide producten wordt aangemoedigd, en dat voorbij wordt gegaan aan het in overweging 12 van die verordening en in de overwegingen 2 en 6 van verordening nr. 865/2006 gestelde doel om de douaneprocedures te vergemakkelijken en doeltreffende controles te verzekeren.

In dit verband blijkt uit het verzoek om een prejudiciële beslissing dat het Finanzgericht Düsseldorf heeft geoordeeld dat het Hauptzollamt B twee blikken steurkaviaar van elk 50 g, dus in totaal 100 g per persoon, aan verzoekster had moeten teruggeven. Naast het feit dat XY hierbij het voordeel wordt ontnomen van de aanvullende 25 g steurkaviaar die zij, gelet op het genoemde maximum van 125 g per persoon, mocht invoeren zonder daartoe een invoervergunning over te leggen, toont deze beoordeling evenwel aan hoe ingewikkeld de procedures zijn waarmee de douaneautoriteiten zouden kunnen worden geconfronteerd indien alleen het teveel aan steurkaviaar in beslag zou moeten worden genomen.

Uit alle voorgaande overwegingen volgt dat op de eerste vraag moet worden geantwoord dat artikel 57, lid 5, onder a), van verordening nr. 865/2006 aldus moet worden uitgelegd dat, wanneer de hoeveelheid het douanegebied van de Unie binnengebrachte steurkaviaar het maximum van 125 g per persoon overschrijdt en de importeur niet in het bezit is van een daarvoor afgegeven invoervergunning, de volledige hoeveelheid aldus ingevoerde steurkaviaar door de bevoegde douaneautoriteit in beslag moet worden genomen.