Hof Arnhem-Leeuwarden, 22-02-2022, nr. 19/01543 fen 19/01544

Het Hof persisteert bij de beslissing van 4 juni 2020 (zie 1.5) uitsluitend voor zover deze ziet op de weigering van de heer A.F.M.J. Verhoeven (zie Hoge Raad 29 januari 2021, nr. 20/02446, ECLI:NL:HR:2021:141) en ziet verder geen grond om hierop terug te komen.

Tijdstip betaling en hoogte griffierecht

Belanghebbende klaagt erover dat zij ten onrechte het griffierecht voor het (hoger) beroep eerst volledig moet betalen om het onderhavige belastinggeschil door de Rechtbank en het Hof te laten beoordelen en dat zowel de Rechtbank als het Hof te veel griffierecht hebben geheven door geen rekening te houden met de omvang van het financiële belang dat belanghebbende heeft bij onderhavig geschil. Dit Nederlandse systeem is volgens belanghebbende in strijd met het Unierecht. Volgens belanghebbende kan de toegang tot de nationale rechter alleen worden gewaarborgd indien niet meer griffierechten worden geheven dan 4 percent van de vordering die voorwerp is van geschil.

De Inspecteur volstaat met een verwijzing naar de wettelijke regeling en de jurisprudentie.

Deze klachten treffen naar het oordeel van het Hof, gelet op het arrest van de Hoge Raad van 11 oktober 2019, nr. 18/04973, ECLI:NL:HR:2019:1579, geen doel. In dat arrest heeft de Hoge Raad onder meer geoordeeld:

“(…)

Uit het arrest Kantarev (Hof: Hof van Justitie van de Europese Unie van 4 oktober 2018, N. Kantarev, C571/16, ECLI:EU:C:2018:807), kan niet als algemene regel worden afgeleid dat de toegang tot de nationale rechter alleen dan wordt gewaarborgd indien niet meer dan 4 procent van de in geding zijnde vordering aan griffierechten wordt geheven. Evenmin volgt uit dat arrest dat altijd een vermindering of ontheffing van griffierecht moet worden verleend wanneer het (financiële) belang van de zaak gering is. Of het griffierecht de uitoefening van de door de rechtsorde van de Unie aan particulieren toegekende rechten praktisch onmogelijk of uiterst moeilijk maakt en daarom in strijd is met het Unierechtelijke beginsel van doeltreffendheid, is afhankelijk van het antwoord op de vraag of de hoogte van het verschuldigde recht al dan niet een onoverkomelijk obstakel voor de toegang tot de rechter vormt en of er ontheffingsmogelijkheden bestaan (vgl. punten 134 en 135 van het arrest Kantarev).

In het algemeen kan worden aangenomen dat de in Nederland bestaande regeling in het bestuursrecht over heffing van griffierecht van dien aard is dat rechtzoekenden daarmee de toegang tot de rechter niet wordt ontnomen. Verder kan een rechtzoekende bij de rechter een beroep op betalingsonmacht doen indien heffing van het ingevolge de wet verschuldigde bedrag aan griffierecht het voor hem onmogelijk, althans uiterst moeilijk, maakt om gebruik te maken van een door de wet opengestelde bestuursrechtelijke rechtsgang (vgl. HR 28 maart 2014, ECLI:NL:HR:2014:699). Het is niet voor redelijke twijfel vatbaar dat met deze voorziening wordt voldaan aan het in het arrest Kantarev bedoelde Unierechtelijke doeltreffendheidsbeginsel. (…)”.

Voorts acht het Hof de van belanghebbende geheven bedragen – door de Rechtbank een griffierecht van € 338 per zaak en door het Hof een griffierecht van € 519 – in het onderhavige geval geen onoverkomelijk obstakel voor de toegang tot de rechter. Het Hof neemt daarbij in aanmerking dat gesteld noch gebleken is dat belanghebbende, gegeven zijn financiële situatie, in aanmerking komt voor vrijstelling of vermindering van de geheven griffierechten.

Auto:1

Verschuldigde bpm

Ter zitting heeft gemachtigde van belanghebbende verklaard dat hij in deze zaak de stelling dat artikel 3.4 van Bijlage 1 van de Uitvoeringsregeling in strijd is met het Unierecht laat varen. Auto 1 moet naar de mening van belanghebbende gewaardeerd worden op basis van de in hoger beroep ingebrachte koerslijst (zie 2.3.) met een extra aftrek van 15% voor de markt- en dealersituatie en twee keer een bedrag van € 250 vanwege de toestand van het interieur en exterieur. Daartoe heeft belanghebbende een waardebepaling (zie 2.3.) waarin de Eurotaxglass’s-koerslijst is gebruikt een getaxeerde waarde aangedragen van een - volgens haar met de auto 1 vergelijkbaar - gebruikt voertuig. De stelling van belanghebbende houdt in dat de verschuldigde bpm als volgt zou moeten worden berekend:

De Inspecteur is van mening dat geen sprake kan zijn van de correctiefactor markt- en dealersituatie op gronden genoemd in de uitspraak van dit Hof van 26 januari 2021, ECLI:NL:GHARL:2021:761 en stelt dat niet inzichtelijk is of de auto die staat vermeld op de ingebrachte koerslijst vergelijkbaar is met auto 1. Verder stelt de Inspecteur dat niet aannemelijk is geworden dat de toestand van het interieur en exterieur noopt tot een waardevermindering van per saldo € 500. Daarnaast stelt de Inspecteur dat door interne compensatie belanghebbende niet in aanmerking komt voor een vermindering van de verschuldigde bpm. Volgens de Inspecteur heeft belanghebbende namelijk ten onrechte 100% van het schadebedrag als waardevermindering in aanmerking genomen. Dat moet volgens de Inspecteur - conform paragraaf 3.5 van bijlage I bij de Uitvoeringsregeling belasting van personenauto’s en motorrijwielen 1992 (hierna: de Uitvoeringsregeling bpm) - 72% zijn.

Koerslijst minus 15% voor markt- en dealersituatie

Het Hof overweegt dat uit het arrest van de Hoge Raad van 18 maart 2016, ECLI:NL:HR:2016:422 volgt dat in beginsel is toegestaan om in de bezwaar- en/of (hoger) beroepsfase alsnog te kiezen voor een andere in of bij de Wet voorziene methode ter bepaling van de afschrijving dan waarvan bij de aangifte is uitgegaan voor de berekening van de bpm, mits voor het vaststellen van de juistheid ervan geen (tweede) controle van het voertuig nodig is, zodat een vergelijking van de aangedragen gegevens en de bij de aangifte gebruikte gegevens volstaat om vast te stellen of het bij de aangifte gebezigde afschrijvingspercentage te laag is geweest.

Naar het oordeel van het Hof doet zich deze situatie zich niet voor. Door belanghebbende is immers niet een koerslijst ingebracht, maar een waardebepaling door een taxateur (zie 2.3.). Het Hof is op die grond van oordeel dat belanghebbende zonder nadere of aanvullende verklaring van de taxateur, die de bijstelling vanwege de marktsituatie en de dealersituatie expliciet op € 0 heeft gesteld, die echter ontbreekt, niet aannemelijk heeft gemaakt dat bij de bepaling van de handelsinkoopwaarde ten onrechte geen correctie van 15% in aanmerking is genomen voor de marktsituatie en de dealersituatie.

Vermindering 2 x € 250 interieur en exterieur

Het betoog van belanghebbende dat de handelsinkoopwaarde vervolgens nog moet worden verminderd met 2 x € 250 voor de staat van het interieur en exterieur, slaagt niet. De toestand van het interieur en het exterieur zijn immers specifieke voor de auto geldende omstandigheden en geen waardebepalende factoren onafhankelijk van die auto. Dit brengt mee dat artikel 110 van het VWEU niet eraan in de weg staat dat van belanghebbende mag worden verlangd dat hij aannemelijk maakt dat de specifieke toestand van het interieur en het exterieur van de auto aanleiding geeft voor een waardevermindering. Belanghebbende heeft niet gesteld, laat staan aannemelijk gemaakt dat hiervan sprake is.

Extra leeftijdskorting

Tijdens de zitting heeft de Inspecteur verklaard dat het kenteken van auto 1 PT-135-F is. Partijen hebben vervolgens geconstateerd dat er geen recht bestaat op extra leeftijdskorting op basis van het Besluit van 16 juni 2015, nr. BLKB2015/642M, Stcrt. 2015, 17269. Belanghebbende heeft vervolgens zijn stelling dat door de Inspecteur niet alle stukken op de zaak betrekking hebbende stukken heeft ingebracht, ingetrokken.

Als belanghebbende met zijn stelling dat in strijd met het Unierecht sprake is van verschillende heffings- en betalingsmodaliteiten ook beoogt te stellen dat daardoor een extra waarvermindering optreedt, slaagt belanghebbende niet in de op hem rustende bewijslast. Het Hof verwijst daarvoor naar zijn uitspraak van 12 oktober 2021, ECLI:NL:GHARL:2021:9528.

Heffings- en betalingsmodaliteiten

De stelling van belanghebbende dat het systeem van heffing van bpm ter zake van een uit een andere EU-lidstaat ingevoerde gebruikte auto, waarbij de bpm moet worden betaald vóór dat het belastbare feit (de registratie in het kentekenregister) zich heeft voorgedaan, in strijd is met het Unierecht faalt. Het is niet in strijd met het Unierecht om belastingplichtigen te verplichten een registratiebelasting te voldoen voordat de registratie plaatsvindt, noch om van die belastingplichtigen te eisen dat bij de voldoening ervan rekening wordt gehouden met de staat waarin het motorrijtuig op het tijdstip van registratie verkeert indien die staat van belang is voor de hoogte van de belastingheffing (HR 26 maart 2021, nr. 20/00706, ECLI:NL:HR:2021:415).

Omvang waardevermindering schade 100% of 72%

De Inspecteur stelt dat belanghebbende bij de bepaling van de inkoopwaarde van auto 1 ten onrechte het volledige schadebedrag in aanmerking heeft genomen als waardevermindering in plaats van 72% van dat schadebedrag.

Het Hof oordeelt als volgt. Het in onderdeel 3.5 van bijlage 1 bij de Uitvoeringsregeling bpm opgenomen percentage van 72% vormt, mede gelet op de mogelijkheid van tegenbewijs, op grond van de totstandkomingsgeschiedenis een bruikbaar uitgangpunt voor de bepaling van de waardevermindering (vgl. Hof Arnhem-Leeuwarden 16 maart 2021, ECLI:NL:GHARL:2021:2545) zonder dat daarmee in strijd wordt gekomen met het bepaalde in artikel 110 VWEU. Nu belanghebbende zich erop beroept dat een hogere waardevermindering dan 72% van de herstelkosten in aanmerking moet worden genomen, draagt belanghebbende de bewijslast van haar stelling. Zonder nadere onderbouwing, die ontbreekt, kan belanghebbendes aanspraak op de door haar bepleite aanvullende vermindering van de bpm niet worden vastgesteld aan de hand van de gedingstukken zoals de overgelegde calculatie van de herstelkosten met bijgevoegde foto’s, waarbij van belang is dat een raming van de herstelkosten voor een handelaar niet zonder meer de waardevermindering als gevolg van de schade hoeft te vertegenwoordigen (vgl. HR 17 januari 2020, ECLI:NL:HR:2020:63). Het gelijk is daarom voor zover aan de Inspecteur.

Interne compensatie

Indien het Hof, met inachtneming van hetgeen hiervoor is overwogen bij 4.9. tot en met 4.13., 4.15. en 4.15., er veronderstellende wijs vanuit zou gaan dat de inkoopwaarde van auto 1 in onbeschadigde staat moet worden gesteld op € 14.736 in plaats van € 15.346 zoals is gehanteerd in de aangifte, bedraagt de verschuldigde bpm rekeninghoudend met 100% van de schade € 2.031 (€ 14.736 - € 5.838 = € 8.898/46.915 x € 10.710).

De Inspecteur beroept zich op interne compensatie en stelt dat als ervan wordt uitgegaan dat 72% van de herstelkosten van de schade voor aftrek in aanmerking komt, de berekening van de verschuldigde bpm hoger uitvalt dan het bedrag dat op aangifte is afgedragen. Ingeval de inkoopwaarde moet worden gesteld op € 14.736 houdt het standpunt van de Inspecteur in dat de verschuldigde bpm € 2.404 bedraagt (€ 14.736 – 4.204 = € 10.532/46.915 x € 10.710), terwijl het bedrag van de aangifte € 2.170 bedraagt.

Het Hof is op gronden genoemd in zijn uitspraak van 16 maart 2021, ECLI:NL:GHARL:2021:2545, overwegingen 4.16 en 4.17 van oordeel dat ‘interne compensatie’ in het kader van de voldoening op aangifte van bpm per auto – dus niet tussen de auto’s onderling – is toegestaan. Het voorgaande houdt in dat het beroep op ‘interne compensatie’ van de Inspecteur slaagt.

Het voorgaande houdt in dat het Hof de vraag of belanghebbende uit mag gaan van de waarde in onbeschadigde staat van € 14.736 zoals uit de overgelegde ‘waardebepaling’ (zie 2.3.) volgt en de stelling van de Inspecteur dat niet inzichtelijk is of een vergelijkbare auto in deze waardebepaling is gebruikt onbesproken kan blijven.

Auto 2

Voor zover belanghebbende in hoger beroep ook beoogd heeft te stellen dat ten aanzien van auto 2 er te veel bpm op aangifte is voldaan, overweegt het Hof dat tijdens de zitting de Inspecteur heeft herhaald dat ten aanzien van auto 2 naar zijn mening sprake is van een nieuwe auto, zodat afschrijving achterwege moet blijven.

Het Hof overweegt dat voor gebruikte personenauto’s op de voet van artikel 10, leden 1 en 2, van de Wet bpm een vermindering wordt toegepast op de bpm. Voor het antwoord op de vraag of deze vermindering kan worden toegepast, is beslissend in welke staat (nieuw of gebruikt) de auto verkeert op het tijdstip waarop het belastbare feit voor de bpm plaatsvindt. Dat is het tijdstip van de registratie van dat motorrijtuig in het kentekenregister. Indien in geschil is of de auto op het moment van het belastbare feit in gebruikte staat verkeert, rusten de stelplicht en de bewijslast daarvan op de belanghebbende nu die zich op de vermindering van bpm beroept.

Onder een nieuwe personenauto in de zin van de Wet bpm moet worden verstaan een auto die na de vervaardiging ervan niet of nauwelijks op de weg in gebruik is geweest (Hoge Raad 16 oktober 2020, nr. 18/03720, ECLI:NL:HR:2020:1528 (r.o. 2.4.2)).

Nu vaststaat dat auto 2 bij de registratie 26 kilometer heeft gereden en overigens geen andere omstandigheden zijn gesteld, luidt de conclusie dat auto 2 niet of nauwelijks eerder op de weg in gebruik is geweest. Auto 2 moet dus worden aangemerkt als een nieuwe personenauto in de zin van de wet bpm. Voor een afschrijving bestaat dan geen grond. Het gelijk is aan de Inspecteur, op aangifte is eerder te weinig, dan te veel bpm afgedragen. Het hof zal daarom de uitspraak van de Rechtbank voor zover bevestigen.

Gelijkheidsbeginsel – vergunninghouders.

Voor zover belanghebbende heeft beoogd te stellen dat door de wettelijke regeling het verdragsrechtelijke gelijkheidsbeginsel als algemeen beginsel van behoorlijke wetgeving is geschonden, deelt het Hof dit standpunt niet. Het Hof ziet in de omstandigheid dat aan ondernemers onder voorwaarden vergunning wordt verleend (vergunninghouders) om de belasting per tijdvak te voldoen, terwijl dit niet is toegestaan aan niet-vergunninghouders, niet een schending van het gelijkheidsbeginsel, nu geen sprake is van feitelijk en rechtens gelijke gevallen.

Voor de stelling dat de Inspecteur het gelijkheidsbeginsel als algemeen beginsel van behoorlijk bestuur zou hebben geschonden, heeft belanghebbende geen feitelijke stellingen aangevoerd.

Rente over vergoeding griffierecht

Belanghebbende stelt verder dat recht bestaat op een vergoeding van rente over de vergoeding van het griffierecht over de periode vanaf het moment waarop het griffierecht is betaald tot het moment waarop de Minister dat griffierecht vergoedt.

Het Hof is van oordeel dat voor een rentevergoeding over de periode vanaf de datum van betaling van het griffierecht geen aanleiding bestaat op grond van het nationale recht. Ook het Unierecht dwingt niet tot vergoeding van dergelijke rente (vgl. HR 19 april 2019, ECLI:NL:HR:2019:623). De Rechtbank heeft daarom terecht het arrest van de Hoge Raad van 21 december 2018, ECLI:NL:HR:2018:2358 als uitgangspunt voor de berekening van de rentevergoeding genomen. In dit arrest heeft de Hoge Raad beslist dat voor de wettelijk rente ex artikel 6:119 Burgerlijk Wetboek over een door de rechter uitgesproken veroordeling tot vergoeding van immateriële schade, terugbetaling van griffierecht en proceskosten als uitgangspunt geldt dat de uiterste datum waarop aan deze veroordeling moet zijn voldaan, is gelegen vier weken na de datum waarop de uitspraak waarin de veroordeling is opgenomen, is gedaan.

Overschrijding redelijke termijn

Belanghebbende heeft het Hof ten slotte verzocht om toekenning van een vergoeding van immateriële schade wegens de overschrijding van de redelijke termijn voor beslechting van dit belastinggeschil in hoger beroep. Voor de berechting van de zaak in hoger beroep heeft als uitgangspunt te gelden dat het Hof uitspraak doet binnen twee jaar nadat hoger beroep is ingesteld, tenzij sprake is van bijzondere omstandigheden (vgl. HR 19 februari 2016, ECLI:NL:HR:2016:252 (https://www.navigator.nl/document/id2cbf13cff3124fd79c095c2b8f404e63?anchor=id-f66ea9d5-6d90-44ae-a09b-99bccff88f85)). Naar het oordeel van het Hof is de coronapandemie een uitzonderlijke en onvoorzienbare situatie is, die een verlenging van de termijn met vier maanden rechtvaardigt. Daarbij is rekening gehouden met de periode waarin de gerechtsgebouwen gesloten waren en een termijn van twee maanden voor het opnieuw inplannen van verdaagde zittingen. Het hoger beroep is op 4 november 2019 ontvangen en het Hof doet heden uitspraak. Dit betekent dat de redelijke termijn voor het hoger beroep niet is overschreden, zodat belanghebbende niet in aanmerking komt voor een vergoeding van immateriële schade.

(Werkelijke) Proceskostenvergoeding

In de omstandigheid dat de Inspecteur slechts wordt veroordeeld in vergoeding van de door belanghebbende in beroep gemaakte proceskosten omdat aan belanghebbende een vergoeding van immateriële schade is toegekend, en gelet op de bevindingen van de Rechtbank ter zake, heeft de Rechtbank naar het oordeel van het Hof terecht een wegingsfactor voor het gewicht van de zaak - als bedoeld in onderdeel C1 van de Bijlage bij het Bpb - van 0,5 (licht) gehanteerd (vgl. HR 20 maart 2015, ECLI:NL:HR:2015:660).

Gezien het voorgaande zal het Hof de uitspraak van de Rechtbank bevestigen en kan de vraag of sprake moet zijn van een veroordeling van de Inspecteur in de (werkelijke) proceskosten van belanghebbende onbesproken blijven.

Slotsom Op grond van het vorenstaande is het hoger beroep ongegrond.