5.2.6.4 Stap 2: beoordeling

De kredietgever moet aannemelijk kunnen maken dat de consument naar verwachting beschikt over voldoende vrij besteedbaar inkomen om te kunnen voldoen aan de beoogde terugbetaalplichten. Er zijn geen grenzen gesteld aan de terugbetaalperiodes.1 Het maakt in beginsel dus niet uit hoe vaak de consument zijn maandelijkse betaalcapaciteit moet aanspreken voor de terugbetaling van het betreffende krediet. Zo heeft een voorstel van de toezichthouder om uit te gaan van een maximale terugbetaalperiode van 25 jaar het niet gehaald vanwege de verwachte nadelige effecten daarvan op de krediettoegang van bepaalde consumenten:

In beginsel mag de kredietgever de kredietwaardigheid niet afstemmen op het vermogen van de consument. Een uitzondering is gemaakt voor een high net worth individual.3 Dit is een consument met een netto-inkomen van minimaal £300.000 dan wel met een vermogen van ten minste £3.000.000. Deze zeer vermogende consumenten worden geacht minder risico’s te lopen als het op financieel vlak tegenzit:

Omdat de gevolgen van het ultieme terugbetaaloffer – het verlies van de woning – dus meevallen, lijkt de regelgever het in beginsel niet bezwaarlijk te vinden dat de kredietwaardigheid wordt afgestemd op het vermogen van de consument. Als de consument zijn vermogen later echt niet (meer) wil opofferen voor de terugbetaling van het krediet, dan kan hij altijd nog besluiten de betreffende woning te verkopen en te verhuizen naar een minder dure woning.

De kredietgever moet voorts, bij alle kredietaanvragen, waakzaam zijn voor signalen die wijzen op een negatieve verandering van de betaalcapaciteit. In voorkomend geval moet de kredietgever onderzoeken in hoeverre de terugbetaalplichten in dat scenario betaalbaar blijven.5 Dit betekent echter niet dat de kredietgever altijd even precies moet weten hoeveel de consument na een bepaalde gebeurtenis gaat verdienen:

Als de consument naar verwachting (pas) in een concreet voorzienbaar scenario beschikt over onvoldoende inkomen, ligt het voor de hand dat de kredietgever hem aanmerkt als niet-kredietwaardig. Dit betekent dat de kredietgever het krediet in beginsel niet mag verstrekken.7 Niettemin is het, gelet op de nadruk van de MCOB op de betaalbaarheid van de periodieke terugbetaalplichten, aannemelijk dat het krediet (alsnog) mag worden verstrekt mits er verantwoorde maatregelen zijn getroffen die ervoor zorgen dat het krediet ook in dat scenario betaalbaar blijft. Denk bijvoorbeeld aan een afspraak over een tijdelijke verlaging van de maandlasten.

Tot slot mag de kredietgever onder omstandigheden rekening houden met positieve veranderingen van de betaalcapaciteit van de consument. Zo wordt in de MCOB de situatie besproken waarin de consument in de nabije toekomst een bestaand krediet volledig heeft afgelost.8 Volgens de leennormen moet de kredietgever in dat geval een common sense benadering aanhouden als het gaat om de vraag of, en zo ja hoe er met deze lasten rekening wordt gehouden. Uit dit voorbeeld volgt dus dat de kredietwaardigheid mede kan worden afgestemd op de omvang van de betaalcapaciteit in de periode nadat het positieve scenario heeft plaatsgevonden. Tegelijkertijd lijkt het in zekere mate toelaatbaar dat de consument in de periode daarvoor terugbetaaloffers moet maken die, strikt genomen, onacceptabel zijn. De kredietgever lijkt immers niet te hoeven garanderen dat de (beoogde) terugbetaalplichten betaalbaar zijn in de gehele periode dat de consument nog te maken heeft met de lasten van het bijna afgeloste krediet.