2.8 Eindigen van het algemene opschortingsrecht

Het eindigen van een opschortingsbevoegdheid op grond van artikel 6:52 lid 1 BW veronderstelt dat deze bevoegdheid voordien heeft bestaan. De omstandigheden waaronder het een schuldenaar kan ontbreken aan deze opschortingsbevoegdheid zijn echter tevens van belang voor het eindigen daarvan. Zodra een van deze omstandigheden zich alsnog voordoet in de periode waarin de schuldenaar het algemene opschortingsrecht uitoefent, eindigt de opschortingsbevoegdheid. De opschortingsbevoegdheid eindigt niet door verjaring van de rechtsvordering op de wederpartij.1

De wellicht meest voor de hand liggende wijze waarop een opschortingsbevoegdheid ten einde komt, is door de voldoening van de vordering van de schuldenaar (vgl. art. 6:52 lid 1 BW).2 Door nakoming gaat de vordering teniet.3 Het ontbreekt de schuldenaar dan aan de vereiste opeisbare vordering in verband waarmee hij de nakoming van zijn verbintenis kan opschorten.4 Ook wanneer de vordering anders dan door nakoming niet meer bestaat, eindigt de opschortingsbevoegdheid.5 Bijvoorbeeld wanneer de overeenkomst waaruit een voortdurende verplichting voortvloeit, eindigt en de schuldenaar dus geen aanspraak meer kan maken op de nakoming van die verplichting.6 Een opschortingsbevoegdheid komt ook ten einde als de schuldenaar geen verbintenis meer heeft jegens zijn wederpartij, bijvoorbeeld wanneer een huurprijsvermindering van 80% op grond van artikel 7:207 BW is toegewezen, waardoor de opschorting van de betaling van die 80% door de huurder komt te vervallen.7 Ook wanneer een van de andere vereisten van het algemene opschortingsrecht alsnog ontbreekt of wanneer de uitoefening van het algemene opschortingsrecht naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar wordt, eindigt de opschortingsbevoegdheid.8

De schuldenaar is niet bevoegd de nakoming van zijn verbintenis op te schorten als de nakoming van zijn vordering door zijn wederpartij wordt verhinderd door schuldeisersverzuim (art. 6:54 aanhef en onderdeel a BW). In dit geval belet de schuldenaar de nakoming door zijn wederpartij. De wetgever acht ‘het niet gerechtvaardigd dat een partij tot opschorting van nakoming overgaat, indien het aan haarzelf is toe te rekenen dat ten aanzien van haar vordering nakoming uitblijft’.9 Wanneer het beletsel opkomt in de periode waarin de schuldenaar het algemene opschortingsrecht uitoefent, eindigt zijn opschortingsbevoegdheid.10 Dat kan zich bijvoorbeeld voordoen als hij de door zijn wederpartij alsnog aangeboden nakoming weigert.11 De schuldenaar kan zijn opschortingsbevoegdheid onder andere herkrijgen door zijn schuldeisersverzuim te zuiveren, door het beletsel voor de nakoming van zijn vordering door zijn wederpartij weg te nemen.12

Tevens eindigt de opschortingsbevoegdheid als de nakoming van de verbintenis van de wederpartij blijvend onmogelijk is geworden (art. 6:54 aanhef en onderdeel b BW).13 De opschortingsbevoegdheid kan ook eindigen in het geval waarin de nakoming van de verbintenis van de schuldenaar blijvend of tijdelijk onmogelijk is geworden.14

Voorts vervalt de opschortingsbevoegdheid zodra zekerheid is gesteld voor de voldoening van de verbintenis van de wederpartij, tenzij deze voldoening daardoor onredelijk zou worden vertraagd (art. 6:55 jo. 6:51 BW).15 Deze bepaling houdt verband met het zekerheidskarakter van het algemene opschortingsrecht.16 Volgens de wetgever kan het belang van de schuldenaar bij opschorting van zijn prestatie niet meer van voldoende gewicht worden geacht zodra hij van het risico van insolventie van zijn wederpartij is bevrijd door zekerheidsstelling.17 Aan de opschortingsbevoegdheid staat niet in de weg dat de wederpartij zich bereid verklaart en in staat is tot nakoming.18