5.2.5.3 Een uitleg over de betekenis van risicosignalen

De vereiste omvang en intensiteit van de kredietwaardigheidstoetsing is afhankelijk van de omstandigheden van het geval.1 In het bijzonder wordt de kredietgever geacht te handelen naar eventuele risicosignalen. Dit zijn signalen die wijzen op een risico dat het gevraagde krediet een (te) grote impact zal hebben op de betaalcapaciteit van de consument. Hoe sterker de signalen, hoe meer de kredietgever zich zal moeten inspannen om de omvang van de betaalcapaciteit in beeld te brengen.

Er zijn twee soorten van risicosignalen.2 Het eerste risicosignaal vloeit voort uit het kredietproduct dat aan de orde is.3 De FCA heeft ter verduidelijking een onderscheid gemaakt tussen een mainstream en non-mainstream kredietproduct.4 Een mainstream kredietproduct betreft, kort gezegd, een krediet dat zich, qua kosten of andere voorwaarden, niet in een (te) negatieve zin onderscheidt van de reguliere kredietproducten.5 Er is sprake van een risicosignaal als de consument vraagt om een non-mainstream krediet. Het tweede risicosignaal vloeit voort uit de financiële positie van de betreffende consument.6 De FCA heeft ter verduidelijking een onderscheid gemaakt tussen een prime en non-prime consument.7 Een prime consument betreft, kort gezegd, iemand met een goede kredietreputatie en die geen financiële problemen heeft.8 Er is sprake van een risicosignaal als een non-prime consument om krediet vraagt.

De vereiste omvang en diepgang van het kredietwaardigheidsonderzoek is afhankelijk van de eventuele risicosignalen.9 Zo worden aan het onderzoek vergaande eisen gesteld als een non-prime consument vraagt om een non-mainstream krediet. Omdat er meerdere risicosignalen zijn, is een gedetailleerd onderzoek naar het vrij besteedbaar inkomen vereist. Denk bijvoorbeeld aan de situatie waarin een consument met een forse betaalachterstand vraagt om een omvangrijk krediet waaraan tamelijk hoge kosten zijn verbonden. Er worden aan het onderzoek echter minder vergaande eisen gesteld als een prime consument vraagt om een mainstream krediet. Gedacht kan worden aan de situatie waarin een consument met een bepaald inkomen vraagt om een relatief klein krediet. De verhouding tussen het inkomen en het krediet geeft dan onvoldoende aanleiding om te denken dat het gevraagde krediet een te grote impact zal hebben op de betaalcapaciteit van de consument.10 Hoewel de kredietgever in dit voorbeeld in beginsel11 geen onderzoek hoeft te doen naar de uitgaven van de consument, is het onder omstandigheden toelaatbaar dat hij ook geen onderzoek doet naar het inkomen. Ter illustratie heeft de FCA gewezen op de kredietaanvraag die is ingediend door een consument die geen kredieten of betaalachterstanden op zijn naam heeft staan en die vraagt om een zeer klein krediet:12

Ter verduidelijking heeft de FCA een schema opgesteld welke de kredietgever kan helpen bij het bepalen van de omvang en diepgang van het kredietwaardigheidsonderzoek.14 Dit schema komt op het volgende neer:

Bedacht moet worden dat de vereiste omvang en diepgang van het onderzoek uiteindelijk afhankelijk is van de omstandigheden van het geval. De kredietgever kan dus niet altijd stoppen met het kredietwaardigheidsonderzoek na een positief resultaat van een CRA-check. Zo kan de kredietgever bijvoorbeeld bekend zijn, of worden geacht bekend te zijn, met feiten of omstandigheden die erop wijzen dat de betreffende consument een stuk minder prime is dan hij in eerste instantie lijkt.15 Als de kredietgever eenmaal risicosignalen heeft opgemerkt, beschikt hij over een zekere vrijheid om te bepalen hoe zwaar deze signalen wegen en hoe gedetailleerd het onderzoek vervolgens wordt uitgevoerd. Zie in dit verband het volgende gedeelte van art. 5.2A.21 (2) G CONC: