Voorlopige hechtenis in het Nederlandse jeugdstrafrecht (Meijers-reeks) 2017/1.6.1.1:1.6.1.1 Verantwoording van kinder- en mensenrechten als normatief analysekader

Voorlopige hechtenis in het Nederlandse jeugdstrafrecht (Meijers-reeks) 2017/1.6.1.1

1.6.1.1 Verantwoording van kinder- en mensenrechten als normatief analysekader

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Nederland heeft zich gecommitteerd aan diverse internationale en Europese verdragen en richtlijnen die minderjarigen fundamentele rechten toekennen. Dit kader van kinder- en mensenrechten is op internationaal en regionaal niveau in de loop van de vorige eeuw in ontwikkeling gekomen met als onderliggend doel om iedere minderjarige te beschermen tegen willekeurig overheidsingrijpen en de condities te creëren waaronder alle minderjarigen zich kunnen ontwikkelen naar hun volste potentieel.1 Nederland is onder meer partij bij het IVRK en het IVBPR van de Verenigde Naties en het EVRM van de Raad van Europa. Deze verdragen zijn juridisch bindend voor verdragsstaten2 en bevatten verschillende bepalingen die bijzonder relevant zijn voor de voorlopige hechtenis van minderjarigen.

Nederland kent een (gematigd) monistisch rechtssysteem waarin verdragen die volgens internationaal recht bindend zijn automatisch doorwerken in de nationale rechtsorde.3 Dit wordt aangeduid als ‘interne werking’ en houdt in dat de Nederlandse wetgevende-, uitvoerende- en rechterlijke macht aan deze verdragen zijn gebonden.4 Voor ‘eenieder verbindende bepalingen’ van verdragen geldt ingevolge artikel 93 en 94 van de Grondwet (GW) dat burgers zich daarop rechtstreeks kunnen beroepen voor de rechter en dat deze verdragsbepalingen voorrang hebben op overig geldend recht.5 Het is aan de rechter om te bepalen of sprake is van een ‘eenieder verbindende bepaling’.6 Van meerdere voor de voorlopige hechtenis van minderjarigen relevante verdragsbepalingen is in de rechtspraak impliciet of expliciet rechtstreekse werking aanvaard.7 Verdragsbepalingen die vooral een instructienorm omvatten voor de wetgever en/of het bestuur worden niet ‘eenieder verbindend’ geacht, daar het bij dergelijke bepalingen vooral op de weg van de wetgever en het bestuur ligt om maatregelen te treffen die naleving van de verdragsbepalingen moeten realiseren.8 Toch is de rechter in beginsel gehouden om ook relevante verdragsbepalingen die niet ‘eenieder verbindend’ zijn te betrekken in zijn besluitvorming, zolang dit geen strijd oplevert met nationale wettelijke voorschriften.9 Zo geldt als uitgangspunt dat de rechter voorschriften van nationaal recht zoveel mogelijk verdragsconform interpreteert.10 Ook kan de rechter een niet-‘eenieder verbindende’ verdragsbepaling gebruiken als aanvullende rechtsbron.11 Gesteld kan worden dat ratificatie van een verdrag in het Nederlandse rechtssysteem een rechtsplicht met zich brengt voor de wetgever, het bestuur en de rechter om een zodanige juridische en feitelijke toestand te creëren dat de rechten en belangen die de bepalingen van dat verdrag beogen te beschermen, worden geëerbiedigd, ongeacht het al dan niet ‘eenieder verbindende’ karakter van deze bepalingen.12

Aldus kan het internationale en Europese kader van kinder- en mensenrechten, zoals dit in het onderhavige onderzoek wordt gebruikt als analysekader voor de Nederlandse wettelijke regeling en toepassingspraktijk van voorlopige hechtenis van minderjarigen, worden beschouwd als een stelsel van normen met een fundamenteel en juridisch bindend karakter, waaraan de wetgever, de instanties die onderdeel zijn van de uitvoerende macht, alsook de rechterlijke macht zich in beginsel dienen te conformeren.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.